Ticaret Bakanlığı Sürdürülebilirlik Programı

Sürdürülebilirlik Programı Nedir?

Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen Sürdürülebilirlik Programı, hizmet ihracatçısı şirketlerin ekonomik, çevresel, sosyal ve yönetişim (ÇSY/ESG) boyutlarıyla sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla düzenlenen kapsamlı bir devlet yardımı programıdır.

Küresel ticarette ve finansmanda “yeşil dönüşüm” standartlarının zorunlu hale gelmesiyle birlikte, bu program Türk şirketlerinin uluslararası rekabette geri kalmamasını hedefler. Yararlanıcının sürdürülebilirlik hedeflerine uygun organizasyon ve operasyon yapısının geliştirilmesi desteklenir. Program kapsamında; danışmanlık hizmeti alımı, personel istihdam edilmesi, uluslararası belge ve sertifikaların temini, sürdürülebilirlik raporu hazırlanması ve güvence denetimi süreçleri %50 oranında ve şirket başına toplam 20.000.000 TL’ye kadar hibe yoluyla desteklenir. Her bir yararlanıcı bu programdan 5 yıl boyunca faydalanabilir.

Programın merkezinde “Sürdürülebilirlik Projesi Yol Haritası” yer alır. Şirketler, önce yetkili bir danışmanlık firmasıyla 5 yıllık hedeflerini, karbon ayak izi azaltım planlarını, sosyal kapsayıcılık adımlarını ve anahtar performans göstergelerini (KPI) belirler. Bu yol haritası Bakanlıkça onaylandıktan sonra, şirket haritadaki eylemleri hayata geçirdikçe harcamalarının yarısını geri alır.

Detaylı Sektörel Uygulama Örnekleri

Sürdürülebilirlik Programı, bilişimden lojistiğe, eğitimden sağlık turizmine kadar geniş bir yelpazedeki sektörleri kapsar. Sektörlerin dinamikleri farklı olduğu için, desteklenecek projelerin içerikleri de sektöre özgü şekillenir.

1. Bilişim ve Finansal Teknolojiler (FinTech) Sektörü

Bilişim ve FinTech sektörlerinde sürdürülebilirlik, devasa veri merkezlerinin enerji tüketiminin azaltılması ve dijital finansal kapsayıcılık üzerine kuruludur.

• Proje Kurgusu: Şirket, veri merkezlerinde yenilenebilir enerji kullanımına geçiş ve “Sürdürülebilir Bilişim” (Green IT) altyapısı kurmak için danışmanlık alır.

• Desteklenen Eylemler:

  • ISO 50001 Enerji Yönetim Sistemi sertifikasının alınması.

  • Şirketin operasyonel karbon ayak izinin hesaplanması ve azaltılmasına yönelik danışmanlık.

  • Yeşil finans standartlarına uyum sürecini yönetecek bir “Sürdürülebilirlik Koordinatörü”nün 5 yıl boyunca maaşının %50 oranında desteklenmesi.

2. Lojistik ve Taşımacılık Sektörü

Uluslararası taşımacılık, karbon emisyonlarının en yoğun olduğu sektörlerden biridir. Bu sektördeki şirketlerin rotası doğrudan emisyon düşürme ve yeşil lojistik standartlarına uyumdur.

• Proje Kurgusu: Karayolu ağırlıklı filonun, demiryolu ve denizyolu ile entegre (intermodal) çalışacak şekilde optimize edilmesi ve “Karbonsuzlaşma Yol Haritası” oluşturulması.

• Desteklenen Eylemler:

  • Avrupa pazarında büyük prestij sağlayan Green Freight / Lean & Green sertifikasyon süreçlerinin müracaat ve tetkik giderlerinin karşılanması.

  • Araç planlama ve rota optimizasyonu sağlayan “Tedarik Zinciri Yönetimi (SCM)” yazılımları için bilişim danışmanlığı alınması.

  • Personelin uluslararası geçerli “Global Reporting Initiative (GRI)” sürdürülebilirlik eğitimlerine gönderilmesi.

3. Sağlık Turizmi Sektörü

Uluslararası hastalar ve akreditasyon kurumları, tıbbi atık yönetimi ve çevre dostu sağlık tesislerine giderek daha fazla önem vermektedir.

• Proje Kurgusu: Hastanenin veya kliniğin “Yeşil Hastane” konseptine dönüştürülmesi, atık su yönetimi ve enerji tasarrufu odaklı tesis yönetimine geçiş.

• Desteklenen Eylemler:

  • Tıbbi süreçlerde ortaya çıkan atıkların geri dönüşümü için Atık Yönetim Danışmanlığı alınması.

  • Uluslararası hastalara yönelik sağlık turizmi hizmetinin sürdürülebilirliğe uygun olduğuna dair akreditasyonların belgelendirme ücretleri.

  • “GHA Wellhotel® Certification” gibi sektörel sürdürülebilirlik sertifikalarının temini.

4. Fuarcılık ve Kongre Turizmi Sektörü

Büyük etkinlikler ciddi miktarda atık ve karbon ayak izi üretir. Sektörün hedefi “sıfır atık” ve “karbon-nötr” etkinlikler düzenlemektir.

• Proje Kurgusu: Fuar ve kongre operasyonlarında tek kullanımlık plastiklerin kaldırılması, stantların döngüsel ekonomi prensiplerine (yeniden kullanılabilir malzemeler) göre tasarlanması.

• Desteklenen Eylemler:

  • ISO 20121 Sürdürülebilir Etkinlik Yönetim Sistemi Standardı belgesinin alınması ve denetim masraflarının karşılanması.

  • Etkinliklerin çevresel ve sosyal etkilerini değerlendirmek, dezavantajlı grupların fuar alanlarına erişimini (sosyal sürdürülebilirlik) artırmak için alınan kurumsal danışmanlıklar.

5. Kültürel ve Kreatif Endüstriler (Film ve Dizi Yapımcılığı)

Film setleri enerji tüketimi ve malzeme israfı açısından yoğun alanlardır. Küresel platformlar artık yeşil prodüksiyon standartları talep etmektedir.

• Proje Kurgusu: Sürdürülebilir prodüksiyon modellerinin benimsenmesi; setlerde güneş enerjili jeneratörlerin kullanımı, dijital senaryo/iş akış sistemlerine geçiş ve dekor malzemelerinin ileri dönüşümü.

• Desteklenen Eylemler:

  • Uluslararası yapım şirketlerinin aradığı “Green Film Certification” veya “Albert (BAFTA)” sertifikasyon süreçlerinin masrafları.

  • Döngüsel ekonomi yönetimi kapsamında, prodüksiyon süreçlerinin çevresel etkilerini sıfırlamak için alınan “Mevcut Durum Analizi” ve “İklim Değişikliği Odaklı Risk” danışmanlıkları.

6. Teknik Müşavirlik Sektörü

Teknik müşavirlik ve mimarlık firmalarının projelerinde yeşil bina ve sürdürülebilir altyapı standartlarını uygulayabilme kapasitesini artırması hedeflenir.

• Proje Kurgusu: Şirketin sunduğu tasarım ve mühendislik hizmetlerinin uluslararası yeşil bina standartlarına entegre edilmesi.

• Desteklenen Eylemler:

  • LEED (Leadership in Energy and Environmental Design), BREEAM veya DGNB gibi sürdürülebilir yapı sertifikasyonlarında uzmanlaşmak ve projelerde bu belgeleri kullanmak için yapılan kurumsal akreditasyon harcamaları.

  • Sürdürülebilirlik odaklı iş modeli geliştirmek ve çalışanların kapasitesini artırmak için bağımsız kuruluşlardan alınan eğitim ve danışmanlık hizmetleri.

2. BÖLÜM: Sürdürülebilirlik Programı Başvuru Şartları

Sürdürülebilirlik projesi desteklerinden faydalanabilmek için yararlanıcıların belirli mali ve operasyonel kriterleri karşılaması gerekmektedir:

• Kuruluş ve Faaliyet Süresi: Yararlanıcının başvuru tarihi itibarıyla en az 3 yıl önce kurulmuş olması şarttır. 
• Gelir ve İhracat Kapasitesi: Son 3 takvim yılının her birinde hizmet ihracatı veya yurt dışı kaynaklı gelir elde edilmiş olmalıdır. 
• Mali Eşik: Son 3 yılın hizmet ihracatı/yurt dışı kaynaklı gelirleri ortalamasının (varsa organik bağı olan şirketler dahil) en az 200.000 ABD Doları olması gerekir. 
• Sektörel Uygunluk: Karar ve Genelge kapsamında tanımlanan bilişim, eğitim, sağlık turizmi, lojistik gibi belirtilen 13 sektörden birinde faaliyet gösterilmesi ve ilgili “yararlanıcı” niteliklerinin haiz olması zorunludur. 

Markalaşma Şartı (Bazı Sektörler İçin): Gastronomi ve konaklama gibi belirli sektörlerde faaliyet gösterenlerin, ek olarak Genelge Madde 51’deki marka ve zincir yapı koşullarını sağlaması beklenir.

Sürdürülebilirlik Programı Kapsamında Sunulan Teşvikler ve Detaylı Uygulama Örnekleri

Ticaret Bakanlığı tarafından uygulamaya konulan Sürdürülebilirlik Programı, hizmet sektörlerinde faaliyet gösteren firmaların küresel “Çevresel, Sosyal ve Yönetişim (ÇSY/ESG)” standartlarına uyum sağlaması için benzersiz bir finansman modeli sunmaktadır. Bir danışmanlık firması olarak, şirketinizin bu destekleri yalnızca bir maliyet iadesi olarak değil, stratejik bir büyüme ve uluslararasılaşma aracı olarak kurgulamasını sağlıyoruz.

Program kapsamında, onaylanan sürdürülebilirlik projesi dahilindeki harcamalar %50 oranında ve yararlanıcı başına 5 yıl boyunca toplam 20.000.000 TL’ye kadar desteklenmektedir .

Aşağıda, 13 farklı hizmet sektörü (Bilişim, dijital aracılık, eğitim, finansal teknolojiler, fuarcılık, kongre turizmi, kültürel ve kreatif endüstriler, lojistik ve taşımacılık, patent ve marka danışmanlığı, sağlık turizmi, spor turizmi, teknik müşavirlik ve uygunluk değerlendirme) için destek unsurlarının detaylı teknik kırılımlarını ve kapsamlı proje senaryolarını bulabilirsiniz.

 Sürdürülebilirlik Yol Haritası ve Danışmanlık Desteği

Bu destek kalemi iki aşamadan oluşur. Birincisi, projenin en başında hazırlanması zorunlu olan ve bir defaya mahsus 500.000 TL’ye kadar desteklenen “Sürdürülebilirlik Projesi Yol Haritası” danışmanlığıdır. İkincisi ise, bu yol haritasındaki eylemleri hayata geçirmek için süreç boyunca alınan bilişim, strateji ve çevre odaklı uygulama danışmanlıklarıdır . Bilişim danışmanlığı kapsamında; yazılım lisansları, veri tabanı, işletim sistemi bakım-güncellemeleri ile yazılımların devreye alınması ve özelleştirilmesi işlemleri de desteklenmektedir .

Detaylı Uygulama Örnekleri:

• Senaryo 1 (Dijital Aracılık & Finansal Teknolojiler): * Proje İhtiyacı: Uluslararası e-ticaret satıcılarını ve alıcıları buluşturan bir dijital aracılık platformu, sistemine “Tedarikçi ESG Skorlaması” algoritması entegre etmek istemektedir.

  • Desteklenen Eylem: Şirket, tedarik zincirindeki karbon salınımını ölçecek algoritmaların kurulması için “Sürdürülebilir Bilişim Danışmanlığı” alır . Bu kapsamda satın alınan yeni veri tabanının lisans ücretleri, yazılımın mevcut sisteme entegre edilmesi için dış kaynak kullanımı (outsourcing) ve bakım giderlerinin %50’si Bakanlık tarafından karşılanır . Böylece şirket, yeşil finansman arayan yatırımcılara ölçülebilir bir dijital altyapı sunmuş olur.

     

• Senaryo 2 (Lojistik ve Taşımacılık):

  • Proje İhtiyacı: Karayolu taşımacılığı yapan bir lojistik firması, Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’na (SKDM) uyum sağlamak zorundadır.

  • Desteklenen Eylem: Firma, alanında uzman bir danışmanlık firmasından “Karbonsuzlaşma Yol Haritası” ve “Karbon Ayak İzi Hesaplanması” danışmanlığı alır. Filonun rotalarını optimize edecek “Tedarik Zinciri Yönetimi (SCM)” yazılımlarının lisanslanması ve şirkete entegre edilmesi süreçleri destek kapsamına alınır. Firma, maliyetlerini %50 düşürerek AB pazarındaki rekabet gücünü korur.

Sürdürülebilirlik Belgelendirme, Test ve Analiz Desteği

Uluslararası pazarlarda “greenwashing” (yeşil göz boyama) algısından kurtulmanın tek yolu, bağımsız ve muteber kuruluşlarca sertifikalandırılmaktır. Bakanlık; EK-43 listesinde yer alan sürdürülebilirlik alanına özgü belgelerin müracaat, doküman inceleme, tetkik, belge kullanım, zorunlu kayıt, gözetim, denetim, yenileme ile test ve analiz giderlerini %50 oranında desteklemektedir .

Detaylı Uygulama Örnekleri:

• Senaryo 1 (Fuarcılık ve Kongre Turizmi):

  • Proje İhtiyacı: Uluslararası kongreler düzenleyen bir şirket, küresel markaların “sıfır atık” etkinlik taleplerine yanıt vermek istemektedir.

  • Desteklenen Eylem: Şirket, tüm süreçlerini denetime açarak ISO 20121 (Sürdürülebilir Etkinlik Yönetim Sistemi Standardı) belgesi başvurusunda bulunur. Denetçi kuruluşun talep ettiği müracaat bedeli, saha tetkik giderleri ve belge kullanım ücretlerinin yarısı desteklenir . Kurum, bu sertifika sayesinde uluslararası derneklerin mega kongre ihalelerinde “öncelikli tedarikçi” statüsü kazanır.

• Senaryo 2 (Teknik Müşavirlik):

  • Proje İhtiyacı: Yurt dışında mega altyapı projeleri (havalimanı, hastane vb.) çizen bir mimarlık ve müşavirlik firması, tasarımlarının çevre dostu olduğunu belgelemek zorundadır.

  • Desteklenen Eylem: Firma, tasarladığı projeler için LEED (Leadership in Energy and Environmental Design) veya BREEAM sertifikasyon süreçlerini başlatır. Kullanılan malzemelerin enerji verimliliğini kanıtlamak için yurt dışında yaptırılan zorunlu test ve analiz giderleri ile sertifika müracaat ücretleri teşvik kapsamında geri alınır .

Sürdürülebilirlik İstihdam Desteği

Sürdürülebilirlik bir kerelik bir proje değil, sürekli bir kurum kültürüdür. Bu kültürü yönetecek uzmanların şirket bünyesine katılması şarttır. Sürdürülebilirlik projesi başlangıç tarihinden sonra yararlanıcı bünyesinde yurt içinde ilk kez istihdam edilen, aranan nitelikleri haiz aynı anda en fazla 2 uzman personelin brüt ücretleri, aylık 90.000 TL limitine kadar %50 oranında desteklenir .

Detaylı Uygulama Örnekleri:

• Senaryo 1 (Kültürel ve Kreatif Endüstriler – Film Yapım):

  • Proje İhtiyacı: Dijital platformlara (Netflix, Amazon vb.) uluslararası diziler üreten bir yapım şirketi, platformların zorunlu tuttuğu “yeşil prodüksiyon” şartlarını sağlamalıdır.

  • Desteklenen Eylem: Şirket, setlerdeki enerji tüketimini denetleyecek, geri dönüşümlü dekor malzemeleri tedarikini yönetecek ve karbon emisyonlarını hesaplayacak bir “Sürdürülebilir Prodüksiyon Uzmanı” istihdam eder. Bu personelin ilgili vergi ve SGK kesintileri dahil brüt maaşının yarısı şirket hesaplarına hibe olarak geri döner .

• Senaryo 2 (Sağlık Turizmi):

  • Proje İhtiyacı: Uluslararası hasta kabul eden bir hastane veya sağlık turizmi aracı kuruluşu, tesislerinin “Yeşil Hastane” standartlarına uyumunu sağlamak istemektedir.

  • Desteklenen Eylem: Tıbbi atık yönetimi (su ayak izi, tehlikeli atık bertarafı) ve yeşil enerji tedariki süreçlerini uluslararası standartlara göre yönetecek bir ÇSY Uzmanı (Çevre Mühendisi vb.) işe alınır. Bu sayede hastane, İskandinav ve Avrupa ülkelerindeki sağlık sigorta fonlarının “sürdürülebilir tedarikçi” listelerine girmeyi başarır ve personelin maliyeti devlet tarafından sübvanse edilir.

Sürdürülebilirlik Eğitim Desteği

Çalışanların kapasite inşası, sürdürülebilirlik stratejisinin temel direğidir. Personelin, Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından onaylanan kurumsal sürdürülebilirlik raporlaması eğitimlerine veya EK-45 listesinde yer alan (örneğin GRI, IFRS Foundation eğitimleri) programlara katılım giderleri desteklenmektedir. Eğitime katılımın en az %80 olması ve başarılı olunduğuna dair belge/sertifika alınması zorunludur. Ulaşım ve konaklama giderleri desteklenmez.

Detaylı Uygulama Örnekleri:

• Senaryo 1 (Eğitim Sektörü):

  • Proje İhtiyacı: Uluslararası öğrenci çeken bir vakıf üniversitesi, kampüs sürdürülebilirlik endekslerinde (ör. GreenMetric) üst sıralara çıkmak için idari kadrosunu eğitmek istemektedir.

  • Desteklenen Eylem: Üniversitenin kalite ve strateji dairesi personeli, “SDG Academy” tarafından verilen “Transforming Our World: Achieving the SDGs” ve “Climate Change: The Science” sertifikalı eğitim programlarına kaydedilir. Online veya fiziki eğitim harcamalarının yarısı desteklenerek, kurumun uluslararası vizyonu akademik kadronun ötesine taşınır.

• Senaryo 2 (Uygunluk Değerlendirme):

  • Proje İhtiyacı: Sertifikasyon ve denetim hizmeti veren bir uygunluk değerlendirme kuruluşu, hizmet yelpazesine ÇSY (ESG) denetimlerini de eklemek istemektedir.

  • Desteklenen Eylem: Kurumun mevcut baş denetçileri, küresel standartları öğrenmek üzere Global Reporting Initiative (GRI) tarafından sunulan “GRI Professional Certification Program” eğitimine gönderilir. %80 devam zorunluluğunu yerine getirip sınavları geçen personelin eğitim bedelleri %50 teşvik edilir.

Sürdürülebilirlik Raporlaması ve Güvence Denetimi Desteği

Yatırımcılara, bankalara ve uluslararası müşterilere sunulacak en kritik doküman, standartlara uygun hazırlanmış bir “Sürdürülebilirlik Raporu”dur. Yararlanıcının bu raporu hazırlatmak için aldığı danışmanlık hizmeti ve bu raporda yer alan verilerin doğruluğunun teyit edilmesi için alınan “güvence denetimi” (assurance) hizmeti desteklenmektedir. Destekten yararlanılabilmesi için güvence denetimi sonucunda “makul güvence” düzeyinin elde edildiğine dair belgelendirme şarttır.

Detaylı Uygulama Örnekleri:

• Senaryo 1 (Spor Turizmi):

  • Proje İhtiyacı: Uluslararası futbol kulüplerine devre arası kamp hizmeti sunan büyük bir spor tesisi, karbon ayak izini ve su tüketimini azaltma hedeflerini Avrupa pazarındaki spor kulüpleriyle paylaşmak zorundadır.

  • Desteklenen Eylem: Tesis, uluslararası standartlara (örn. SASB veya GRI) uygun bir Sürdürülebilirlik Raporu hazırlatmak için uzman bir kuruluştan danışmanlık alır. Rapor hazırlandıktan sonra, verilerin doğruluğunu kanıtlamak için yetkili bir bağımsız denetim şirketinden “Güvence Denetimi” hizmeti satın alınır. “Makul güvence” raporu alınmasıyla birlikte, tüm bu raporlama ve denetim maliyetlerinin %50’si Bakanlıkça iade edilir. Tesis, bu şeffaflığı sayesinde yeşil standartları şart koşan üst düzey Avrupa kulüpleriyle uzun vadeli sözleşmeler imzalar.

• Senaryo 2 (Patent ve Marka Danışmanlığı):

  • Proje İhtiyacı: Uluslararası teknoloji devlerine fikri mülkiyet danışmanlığı veren bir firma, kendi kurum içi cinsiyet eşitliği, etik yönetişim ve çalışan hakları verilerini (Sosyal ve Yönetişim boyutları) küresel partnerlerine raporlamak zorundadır.

  • Desteklenen Eylem: Firma, sadece finansal verilerini değil, sosyal etki verilerini de içeren yıllık raporunu hazırlatır ve uluslararası denetim şirketlerine güvence denetimi yaptırır . Bu sayede küresel firmaların tedarikçi risk değerlendirmelerinden en yüksek puanı alırken, raporlama sürecinin ağır maliyetlerini teşviklerle yarı yarıya düşürür.

Bir danışmanlık firması olarak vizyonumuz; şirketinizin faaliyet gösterdiği sektöre özel (bilişimden lojistiğe, kreatif endüstrilerden sağlık turizmine kadar) en optimum Sürdürülebilirlik Yol Haritası’nı kurgulamak, doğru danışmanlık/belgelendirme adımlarını belirlemek ve tüm süreç boyunca teşviklerin eksiksiz olarak şirketinize nakit dönüşünü sağlamaktır. Bakanlık nezdindeki tüm süreç (7 aşamalı onay ve ödeme adımları) tarafımızca uçtan uca yönetilerek finansal teknolojiler ve diğer hizmet sektörlerindeki operasyonlarınız risksiz bir şekilde yeşil ekonomiye entegre edilir.