Kısaca: ISO/IEC 42001, bir kuruluşun yapay zekâyı nasıl yönettiğini düzenleyen uluslararası yönetim sistemi standardıdır. Yapay zekâ geliştiren, sunan ya da kullanan her kuruluş için yazılmıştır. Belgeyi ISO değil, akredite belgelendirme kuruluşları verir. Türkiye'de beş hizmet sektöründe belgelendirme giderinin yarısı Ticaret Bakanlığı tarafından destekleniyor.
| Ne? | Yapay zekâ yönetim sistemi belgesi (ISO/IEC 42001:2023) |
|---|---|
| Kim verir? | Akredite belgelendirme kuruluşu; ISO belge vermez |
| Geçerlilik | Üç yıllık döngü, her yıl gözetim denetimi |
| Devlet desteği | Giderin %50'si: bilişim, dijital aracılık, fintech, konaklama, sağlık turizmi |
| Başvuru süresi | Belge, gözetim ya da yenileme tarihinden itibaren 6 ay |
ISO 42001 nedir?
ISO/IEC 42001, kuruluşların yapay zekâ yönetim sistemi kurması, uygulaması, sürdürmesi ve sürekli iyileştirmesi için şartları belirler. Büyüklük ya da sektör sınırı yoktur: yapay zekâ tabanlı ürün veya hizmet geliştiren, sunan ya da kullanan her kuruluş uygulayabilir.
Basitçe söylemek gerekirse standart, yapay zekâyla ilgili kararların kimde olduğunu, risklerin nasıl değerlendirildiğini ve sistemin nasıl izlendiğini yazılı ve denetlenebilir hâle getirir. ISO 27001'in bilgi güvenliği için yaptığını ISO 42001 yapay zekâ için yapar.
ISO 42001 ne işe yarar?
- Bağımsız güvence: belge, bağımsız bir kuruluşun sisteminizin standardın şartlarını karşıladığını yazılı olarak doğrulamasıdır. Yapay zekâ kullanan bir hizmeti satın alan müşteriler, riskleri nasıl yönettiğinizi bu belgeyle görebilir.
- Doğrulanabilirlik: akredite kuruluşların verdiği belgeler IAF CertSearch veri tabanında sorgulanabilir; müşteriniz belgenin geçerli olduğunu tek yerden kontrol eder.
- Maliyetin yarısı geri döner: listedeki sektörlerde hizmet ihracatı yapıyorsanız belgelendirme giderinin %50'si desteklenir.
ISO 42001 nasıl alınır?
- Standardı edinin ve kapsamı belirleyin: hangi ürün, hizmet ya da süreçteki yapay zekâ kullanımının kapsama gireceğine karar verin. Standardın metni ISO'dan satın alınır (225 İsviçre frangı).
- Yönetim sistemini kurun: roller, risk değerlendirmesi, politikalar ve kayıtlar. Bu aşamada danışmanlık alınabilir, ancak bu gider destek kapsamında değildir.
- Belgelendirme kuruluşu seçin: birkaç kuruluşu karşılaştırın. Kuruluşun ISO/IEC 42001 için akredite olup olmadığını ulusal akreditasyon kurumundan ya da IAF CertSearch'ten kontrol edin.
- Belgelendirme denetimi: kuruluş, ISO/IEC 17021-1 ve yapay zekâ için ek şartları belirleyen ISO/IEC 42006:2025'e göre denetler. Bulgular kapatılınca belge düzenlenir.
- Gözetim ve yenileme: ilk gözetim denetimi belge kararından en geç 12 ay sonra yapılır; üçüncü yılda yeniden belgelendirme gelir.
Ne kadar sürer, ne kadar tutar? Belgelendirme ücreti ve süresi için resmî bir aralık yok; tutar kapsama, çalışan sayısına ve lokasyon sayısına göre kuruluşun teklifinde belirlenir. Bilinen sabit maliyet standardın kendisidir (225 İsviçre frangı). Belge elinize geçtikten sonra destek başvurusu için altı ayınız vardır.
Kimler ISO 42001 alır?
Yapay zekâ geliştiren, ürününe ya da hizmetine katan veya iş süreçlerinde kullanan her kuruluş uygulayabilir; büyüklük ya da sektör sınırı yoktur. Farklı sektörlerden örnekler:
| Sektör | Örnek şirket | Neden alır? | Devlet desteği |
|---|---|---|---|
| Bilişim | Yapay zekâ modeli ya da yapay zekâ destekli yazılım geliştiren şirket | Müşteriler modelin nasıl yönetildiğini ve risklerin nasıl ele alındığını sorar | Var, %50 |
| Finansal teknolojiler | Yapay zekâyla kredi skorlaması ya da dolandırıcılık tespiti yapan şirket | Finans kuruluşu müşteriler otomatik kararların denetlenebilir olmasını ister | Var, %50 |
| Dijital aracılık | Öneri ve fiyatlama algoritması kullanan pazar yeri ya da rezervasyon platformu | Platformdaki işletmelere ve iş ortaklarına güvence | Var, %50 |
| Konaklama | Yapay zekâ destekli rezervasyon asistanı ya da dinamik fiyatlama kullanan otel grubu | Yurt dışındaki acente ve tur operatörlerine güvence | Var, %50 |
| Sağlık turizmi | Görüntü analizinde yapay zekâ kullanan, yurt dışından hasta kabul eden klinik | Hasta verisi ve klinik kararlar hassas olduğu için | Var, %50 |
| Eğitim | Yapay zekâ destekli öğrenme platformu sunan şirket | Öğrenci verisi ve otomatik değerlendirme | Bu belge için listede yok |
Devlet desteği açısından ISO 42001, desteklenen belgeler listesinde (EK-9) beş sektörde yer alıyor: bilişim, dijital aracılık, finansal teknolojiler, konaklama ve sağlık turizmi.
ISO 42001 için devlet desteği var mı?
Evet. Ticaret Bakanlığı, hizmet ihracatı yapan şirketlerin belgelendirme giderlerini iki programda destekliyor: Hizmet Sektörleri Atılım Programı (HSAP) ve Markalaşma Programı. Hangi programdan başvuracağınız sektörünüze ve markanızın programa alınıp alınmadığına bağlıdır; aynı marka için iki programdan birlikte destek alınmaz.
Yukarıdaki beş sektörün dışındaysanız ISO 42001 bu destek kapsamında değildir. Mal ihracatçılarına yönelik Pazara Giriş Belgeleri listesinde (EK-1/B) ISO 42001 yok.
Ne kadar destek alabilirsiniz?
Giderin %50'si. Aşağıdaki hesap temsilî bir örnektir; tutarlar gerçek teklif değildir. Yıllık üst sınır sektörünüzün destek sayfasında yazar.
| Belge / gider | Örnek bedel | Destek oranı | Alınacak destek tutarı |
|---|---|---|---|
| ISO 42001 belgelendirme denetimi | 300.000 TL | %50 | 150.000 TL |
| Hazırlık danışmanlığı ve eğitim | 120.000 TL | Kapsam dışı | 0 TL |
| Toplam | 420.000 TL | 150.000 TL |
Örnek senaryo: Yapay zekâ destekli bir yazılımı yurt dışına satan bir bilişim şirketi ISO 42001 belgesini 2 Nisan'da alıyor. Belgelendirme kuruluşuna ödediği 300.000 TL'nin yarısı, yani 150.000 TL, destek olarak geri dönebilir; başvurunun son günü 2 Ekim'dir. Bir yıl sonraki gözetim denetiminin ücreti için de gözetim tarihinden itibaren altı ay içinde ayrıca başvurulur.
- Karşılananlar: müracaat, doküman inceleme, belgelendirme denetimi (tetkik), belge kullanım, gözetim, yenileme, test ve analiz giderleri.
- Karşılanmayanlar: danışmanlık ve eğitim, ulaşım ve konaklama.
- Yenileme: HSAP'ta yenileme giderleri yıllık limitin yarısını geçemez; Markalaşma Programı'nda bu sınır yok.
Desteğe nasıl başvurulur?
- Belgeyi, faturayı ve ödeme belgesini saklayın.
- Belgenin düzenlenme, gözetim ya da yenileme tarihinden itibaren altı ay içinde başvurun.
- Başvuruyu Hizmet İhracatçıları Birliği Genel Sekreterliği inceler.
İlgili destek sayfalarımız:
- Bilişim Sektörü Belgelendirme Desteği
- Dijital Aracılık Platformları Belgelendirme Desteği
- Fintech Şirketleri İçin Belgelendirme Desteği
- Sağlık Turizmi Belgelendirme Desteği
- Konaklama Sektörü Belgelendirme Desteği için bize yazın
Sık yapılan hatalar
- Akredite olmayan kuruluştan belge almak: akredite olmayan belge IAF CertSearch'te görünmez; müşteriniz belgenizi doğrulayamaz. ISO da kuruluş seçerken akreditasyonu kontrol etmeyi önerir.
- Akreditasyon kapsamına bakmamak: kuruluş akredite olsa da kapsamında ISO/IEC 42001 olmayabilir. ISO/IEC 42001 denetimi, ISO/IEC 42006'daki ek şartlarla yapılır.
- Gözetim başvurusunu unutmak: her gözetim ve yenileme için altı aylık süre ayrı işler.
- Danışmanlık faturasını başvuruya eklemek: hazırlık danışmanlığı ve eğitim kapsam dışıdır.
- Sektörü kontrol etmemek: ISO 42001 listede yalnız beş sektör için var.
Sık sorulan sorular
ISO 42001 sertifikası nasıl alınır?
Yönetim sistemini kurduktan sonra ISO/IEC 42001 için akredite bir belgelendirme kuruluşuna başvurursunuz; kuruluş denetler ve belgeyi düzenler. Adımlar yukarıda.
ISO sertifikası nereden alınır?
Belgelendirme kuruluşlarından. ISO belge vermez. Kuruluşun akredite olup olmadığını IAF CertSearch'ten kontrol edebilirsiniz.
ISO 42001 zorunlu mu?
ISO standartları belge almayı şart koşmaz; belge çoğu zaman müşteri talebi ya da ihale şartı nedeniyle alınır.
Belge kaç yıl geçerli?
Akredite belgelerde döngü üç yıldır. Ara yıllarda en az yılda bir gözetim denetimi yapılır, üçüncü yılda yeniden belgelendirme gelir. Gözetim ve yenileme giderleri de destek kapsamındadır.
ISO 42001 için KOSGEB desteği var mı?
Bazı şirketler için var. KOSGEB Girişimci Destek Programı'nın İş Geliştirme desteği, kuruluşunun ilk üç yılındaki imalat (NACE C) ve bilişim (NACE 61, 62, 63, 72) işletmelerine açık; Teknogirişim rozeti olanlarda yaş şartı aranmaz. Program kapsamındaki hizmet alımlarında belgelendirme, test ve analiz giderleri de sayılıyor. Destek geri ödemelidir ve başvurular yalnız çağrı dönemlerinde e-Devlet üzerinden yapılır.
ISO 42001 ile ISO 27001 arasındaki fark nedir?
ISO 27001 bilgi güvenliğini, ISO 42001 yapay zekâ kullanımını yönetmeye odaklanır. İkisi aynı yönetim sistemi yapısını kullandığı için birlikte kurulabilir; ayrıntılar için ISO 27001 rehberimize bakın.
Hazırlık danışmanlığı desteklenir mi?
Hayır. Belgelendirme sürecinde alınan danışmanlık ve eğitim giderleri kapsam dışıdır.
ISO 42001 ve ISO 27001 aynı yıl desteklenir mi?
Beş sektörün hepsinde ISO 27001 de listede (bazılarında "ISO/IEC 27000 serileri" adıyla). İki belgenin giderleri belgelendirme desteğinin yıllık üst sınırı içinde değerlendirilir.
Gözetim denetimi de desteklenir mi?
Evet. Gözetim ve yenileme giderleri destek kapsamındadır; başvuru gözetim tarihinden itibaren altı ay içinde yapılır.
Şirketiniz bu desteğe uygun mu? Formu doldurun, size dönelim.
Kaynaklar
- ISO, ISO/IEC 42001:2023
- ISO, ISO/IEC 42006:2025
- ISO, Certification
- IAF, CertSearch SSS
- IAS, ISO/IEC 17021-1:2015 Bölüm 9.1 özeti, md. 9.1.3.2–9.1.3.3
- Ticaret Bakanlığı, HSAP Belgelendirme Desteği
- Ticaret Bakanlığı, Markalaşma Programı Belgelendirme Desteği
- Hizmet Sektörlerinin Desteklenmesine İlişkin Genelge, m.4/1-h, 11, 65, 98/1-a, 98/12
- Ticaret Bakanlığı, Destek Üst Limitleri Özet Tablo
- EK-9 Desteklenen Belge, Sertifika ve Akreditasyon Listesi (18.11.2026)
- KOSGEB, Girişimci Destek Programı
Son güncelleme 22.11.2026 · Son kontrol 22.11.2026 · Yazan: Scale Istanbul Partners
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır ve 22.11.2026 itibarıyla yayımlanmış resmi kaynaklara dayanır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı yerine geçmez. Destek tutarları, oranlar ve son tarihler değişebilir; başvurudan önce ilgili kurumun güncel duyurusunu esas alın. Scale Istanbul Partners hiçbir kamu kurumu adına hareket etmez.