1501 TÜBİTAK Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı

Desteğin Amacı

Günümüzün rekabetçi piyasa koşullarında KOBİ’lerin sürdürülebilir büyümesi, teknolojik yetkinliklerini artırmalarına bağlıdır. TÜBİTAK 1501 Sanayi Ar-Ge Projeleri Destekleme Programı, firmanızın inovasyon odaklı projelerini finanse eden, Türkiye’nin en kapsamlı hibe programıdır.

TÜBİTAK 1501, Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin (KOBİ) Ar-Ge niteliği taşıyan projelerini hibe yoluyla destekleyen bir programdır. Programın temel amacı; firmaların uluslararası pazarda rekabet gücünü artırmak, teknolojik bilgi üretilmesini sağlamak ve ürün kalitesini yükseltmektir.

Programın Temel Faydaları

Finansal Kaldıraç: Proje bütçenizin önemli bir kısmı hibe olarak geri ödenir, nakit akışınız rahatlar.
Kurumsal Prestij: TÜBİTAK tarafından onaylanmış bir proje yürütmek, firmanızın marka değerini ve bankalar/yatırımcılar nezdindeki kredibilitesini artırır.
Vergi Avantajları: Sadece nakit destek değil, proje süresince ve sonrasında ciddi vergi muafiyetleri kazanırsınız.

İşte süreç boyunca dikkat etmeniz gereken kritik hususlar:

1. Hazırlık Aşaması: Stratejiyi Doğru Kurgulamak

Başvuru yapmadan önce projenizin “desteklenebilir” olup olmadığını analiz etmelisiniz.

Ar-Ge Niteliği Sorgusu: Projeniz sadece rutin bir mühendislik çalışması mı, yoksa teknolojik bir belirsizliği çözüyor mu? TÜBİTAK, yenilikçi yönü güçlü ve teknik zorlukları olan projeleri arar.
Ticarileşme Potansiyeli: Bu programın en kritik anahtarıdır. “Projeyi yaptım, bitti” demek yetmez. Proje çıktısının kime, nasıl satılacağını ve nasıl ekonomik değer yaratacağını somut verilerle (Pazar analizi, rakip analizi) kanıtlamanız gerekir.
KOBİ Ölçeği: Başvuru yapabilmek için firmanızın KOBİ statüsünde olması zorunludur.

2. Başvuru Süreci: Jüriyi İkna Etmek

Başvurular PRODİS sistemi üzerinden, belirli çağrı dönemlerinde yapılır.

Proje Planı ve İş Paketleri: İş paketlerinizi, “Adam/Ay” oranlarını ve süreleri gerçekçi planlayın. Gereğinden fazla şişirilmiş veya yetersiz bütçeler, hakemlerin (değerlendiricilerin) güvenini sarsar.
Ekonomik Fizibilite Raporu: Eğer proje bütçeniz belirli bir limitin (örneğin 20 Milyon TL ve üzeri) üzerindeyse, detaylı bir ekonomik fizibilite raporu sunmanız zorunludur.
Net ve Teknik Dil: Projenizi anlatırken hem teknik derinliği koruyun hem de anlaşılır olun. Hakemler alanında uzman olsa da projenizi sizin kadar bilemezler; “neden” ve “nasıl” sorularına net cevap verin.

3. Yürütme ve Raporlama: Disiplin ve Takip

Projeniz onaylandıktan sonra asıl maraton başlar. Destek ödemelerini alabilmek için kurallara sıkı sıkıya uymalısınız.

Mali Raporlama (AGY500): Harcamalarınızı faturalandırmak yetmez; ödemelerin banka kanalıyla yapılması ve proje süresi içinde gerçekleşmesi şarttır. Dönem raporlarını zamanında göndermemek (genelde 6 aylık dönemler) ciddi kesintilere yol açar.
Teknik Raporlama: Projenin teknik ilerlemesini, hedeflenen çıktılara ne kadar ulaşıldığını kanıtlamalısınız. Eğer planda bir değişiklik (personel, bütçe, süre) olacaksa, bunu değişiklik gerçekleşmeden önce TÜBİTAK’a bildirmelisiniz.
Personel Giderleri: Projede çalışan personelin eforlarının doğru beyan edilmesi kritiktir. Bir personelin ayda 30 günden fazla eforu (başka projeler dahil) beyan edilemez.

Farklı Sektörlerden 3 Detaylı Proje Örneği

TÜBİTAK 1501 sektörel ayrım yapmaz; önemli olan projenin “Ar-Ge” içeriğidir.

1. Yazılım ve Bilişim Sektörü Örneği:

Proje Konusu: “Görüntü İşleme ve Derin Öğrenme Tabanlı Kalite Kontrol Yazılımı.”

Ar-Ge Niteliği: Mevcut hazır kütüphaneleri kullanmak yerine, firmanın üretim hatalarını %99 doğrulukla tespit eden özgün bir algoritma geliştirmesi.

Çıktı: Hatalı ürün maliyetini düşüren, ihraç edilebilir bir SaaS yazılım ürünü.

2. Kimya ve Malzeme Sektörü Örneği:

Proje Konusu: “Geri Dönüştürülmüş Polimerlerden Yüksek Mukavemetli Otomotiv Parçası Üretimi.”

Ar-Ge Niteliği: Atık plastiklerin moleküler yapısının güçlendirilerek metal parçalar kadar dayanıklı hale getirilmesi için yeni bir formülasyon geliştirilmesi.

Çıktı: Hafifletilmiş araç parçası ile yakıt tasarrufu sağlayan çevreci bir ürün.

3. Makine ve İmalat Sektörü Örneği:

Proje Konusu: “Endüstri 4.0 Uyumlu, Enerji Verimliliği Sağlayan Akıllı Paketleme Makinesi.”

Ar-Ge Niteliği: Makinenin servo motor sürücülerinin yerli olarak tasarlanması ve enerji tüketimini %25 azaltan bir kontrol kartı geliştirilmesi.

Çıktı: İthal rakiplerinden daha ucuz ve daha verimli yerli bir makine.

Desteklenen Harcamalar

TÜBİTAK, projenin hayata geçmesi için yapılan harcamaları geniş bir yelpazede destekler. Danışmanlık firması olarak görevimiz, bu kalemleri doğru gerekçelendirerek bütçe kesintisi yaşamanızı engellemektir.

Personel Giderleri (Maaşlar):

- Projede çalışan araştırmacı, mühendis, teknik eleman ve işçilerin brüt maaşları (SGK + Vergi dahil) desteklenir.
- Örnek: Projede ayda 10 gün çalışan bir Ar-Ge mühendisinin maaşının o orandaki kısmı hibe kapsamındadır.

Alet, Teçhizat ve Yazılım Giderleri:

- Ar-Ge faaliyeti için gerekli olan (seri üretim amaçlı olmayan) cihazlar, test ekipmanları, CAD programları vb.
- Örnek: Prototip parçayı basmak için alınan 3D Yazıcı veya test ölçüm cihazı.

Hizmet Alımı ve Danışmanlık:

- Proje için üniversitelerden alınan akademik danışmanlıklar, test/analiz hizmetleri ve mühendislik hizmetleri.
- Örnek: Üniversite laboratuvarında yaptırılan mukavemet testi faturası.

Malzeme ve Sarf Giderleri:

- Prototip üretimi veya deneme üretimleri için kullanılan hammadde, kimyasal, elektronik komponentler.
- Örnek: Deneme üretimi için alınan 500 kg özel alaşımlı çelik.

Seyahat Giderleri:

- Proje personelinin projeyle ilgili (fuar ziyareti, eğitim, test merkezi ziyareti) seyahatleri (Ekonomi sınıfı ulaşım).

Kimler Yararlanabilir?

TÜBİTAK 1501 programı spesifik bir kitleye hitap eder. Başvuru yapabilmek için “Kriterlere Uygunluk” hayati önem taşır.

KOBİ Statüsü: Başvuru sahibi firmanın KOBİ (Küçük ve Orta Büyüklükte İşletme) statüsünde olması zorunludur. (Yıllık çalışan sayısı 250’den az, yıllık net satış hasılatı veya mali bilançosu 1 Milyar TL’den az olan işletmeler).

Sektör Bağımsızlığı: Neredeyse tüm sektörlerden firmalar başvurabilir (Yazılım, Makine, Tekstil, Gıda, Kimya vb.). Sadece proje konusunun Ar-Ge içermesi gerekir.

Proje Süresi ve Bütçe: Proje süresi en fazla 36 ay olabilir. Bütçe konusunda bir üst limit bulunmamakla birlikte, firmanın mali yapısıyla orantılı, gerçekçi bir bütçe sunulmalıdır.

Destek Oranı ve Tutarı

Destek Kalemi	Destek Oranı	Üst Limit	Açıklama / Not
Personel giderleri	%75	Yok	Doktora mezunu için brüt asgari ücretin en fazla 12 katı; lisans mezunu 48 aydan fazla deneyimliyse 10 katı, 48 aydan az ise 6 katı; ön lisans için 4 katı; lise ve altı eğitim düzeyi için 3 katına kadar personel maliyeti destek kapsamındadır.
Danışmanlık / Hizmet alımı	%75	Yok	Üniversite işbirliği ek puan sağlar. Projenin kabul ihtimalini artırır.
Test / Analiz / Laboratuvar hizmetleri	%75	Yok	Proje ile doğrudan bağlı olmalı. Faturalandırılmış olmalı.
Yazılım ve lisans alımları	%75	Yok	Proje ile doğrudan bağlı olmalı.
Makine-teçhizat alımı	%75	Yok	Alınan ekipman proje süresiyle orantılı olarak aylık %2 oranında (en az %40) amortisman esasına göre desteklenir. Gerekli durumlarda alt sınır Kurul kararıyla %25’e indirilebilir. Yerli malı belgesine sahip olanlar için %15 ek destek tutarı esas harcama tutarına ilave edilir.
Sarf malzemeleri	%75	Yok	Proje ile doğrudan bağlı olmalı.
Seyahat giderleri	%75	Yok	Kısıtlı olmalı ve proje ile doğrudan ilgili olması şarttır.

Destek Başvuru Süreci ve Danışmanlık Rolümüz

1

Stratejik Analiz ve Kurgu (Screening)

Projenizin TÜBİTAK kriterlerine uygun olup olmadığını analiz ederiz.

Sizin Rolünüz: Proje fikrinizi ve hedeflerinizi paylaşmak.

Danışman Olarak Bizim Rolümüz: Fikrinizi "Ar-Ge dili"ne çevirmek, eksik yönleri tespit etmek ve projenin ticarileşme potansiyelini artıracak stratejik kurguyu oluşturmak. "Bu proje geçer mi?" sorusuna en net cevabı bu aşamada veririz.

2

Proje Yazımı ve Başvuru (Submission)

Teknik detayların PRODİS sistemine işlenmesi sürecidir.

Sizin Rolünüz: Teknik verileri ve proforma faturaları temin etmek.

Danışman Olarak Bizim Rolümüz: Projenin Ar-Ge sistematiğini, iş paketlerini, başarı ölçütlerini ve risk analizlerini yazarız. Hakemlerin aradığı anahtar kelimeleri kullanarak, ikna edici ve hatasız bir başvuru dosyası hazırlarız.

3

Değerlendirme ve Hakem Savunması (Defense)

Hakem ziyareti, sürecin en kritik virajıdır.

Sizin Rolünüz: Hakemlere firmayı ve projeyi sunmak.

Danışman Olarak Bizim Rolümüz: Hakem ziyareti öncesi firmanızla "Prove (Prova)" yaparız. Gelebilecek zor soruları belirler, sunumunuzu hazırlar ve savunma stratejinizi geliştiririz. Yanınızda bulunarak süreci profesyonelce yönetmenizi sağlarız.

4

Sözleşme ve Yürütme (Execution)

Onay sonrası raporlama sürecidir.

Sizin Rolünüz: Harcamaları yapmak ve projeyi yürütmek.

Danışman Olarak Bizim Rolümüz: Mali (AGY500) ve Teknik raporlarınızı hazırlarız. Harcamaların mevzuata uygunluğunu denetler, olası kesintilerin önüne geçer ve ödemelerinizi eksiksiz almanızı sağlarız.

Dikkat Edilecek Hususlar

TÜBİTAK 1501 projelerinin reddedilmesinin en büyük nedeni, teknik yetersizlikten ziyade, “başvuru mantığındaki hatalardır”. Bir danışmanlık firmasıyla çalışmanın en büyük avantajı, bu tuzaklara düşmemektir.

1. Yatırım Odaklı Olmak (En Büyük Hata): TÜBİTAK, üretim kapasitesini artırmayı değil, teknoloji geliştirmeyi destekler. Başvuruda “Makine alıp daha çok üreteceğiz” demek ret sebebidir.

Danışmanlık Rolümüz: İhtiyacınız olan makineyi, projenin “Ar-Ge faaliyeti için gerekli bir araç” olarak konumlandırır ve gerekçelendiririz.

2. Ar-Ge Niteliğinin Zayıf İfade Edilmesi: Yapılacak işin rutin bir mühendislik çalışması değil, yenilikçi bir çözüm olduğu vurgulanmalıdır.

Danışmanlık Rolümüz: Projenizdeki “Teknolojik Belirsizliği” ve “Yenilikçi Yönü” literatür taramaları ve teknik jargonla güçlendirerek öne çıkarırız.

3. Ticarileşme Planının Eksikliği: “Projeyi yapınca satarız” yaklaşımı yeterli değildir. Pazar analizi, rakip analizi ve somut satış hedefleri gerekir.

Danışmanlık Rolümüz: Sizin için pazar araştırması verilerini derler, projenin ekonomik getirisini (ROI) hesaplar ve hakemleri ikna edecek bir iş modeli sunarız.

4. Bütçe ve İş Paketi Tutarsızlığı: Bütçenin iş paketleriyle örtüşmemesi veya şişirilmiş olması güven kaybı yaratır.

Danışmanlık Rolümüz: “Adam/Ay” oranlarını ve bütçe kalemlerini piyasa gerçeklerine ve proje zorluğuna göre optimize ederiz.

5. Ekip Yetkinliği: Proje ekibinin, o işi yapabilecek nitelikte (akademik veya tecrübe olarak) olması gerekir.

Danışmanlık Rolümüz: Ekipteki eksiklikleri tespit eder, gerekirse üniversite iş birlikleri veya akademik danışmanlıklar kurgulayarak ekibinizin yetkinliğini kağıt üzerinde de ispatlarız.

Sıkça Sorulan Sorular ve Kritik Uyarılar

Soru: Sadece makine almak için proje yazabilir miyim?

Cevap: Hayır. TÜBİTAK bir “yatırım” programı değil, “teknoloji geliştirme” programıdır.

Dikkat: Makine alımı projenin amacı değil, Ar-Ge’yi yapmak için gereken bir araç olmalıdır. Danışman olarak biz, makine ihtiyacınızı Ar-Ge metodolojisi içine doğru şekilde entegre ederiz.

Soru: Proje bütçesini yüksek göstermek avantajlı mı?

Cevap: Hayır. “Şişirilmiş bütçe” hakemlerde güvensizlik yaratır ve projenin reddedilmesine neden olabilir.

Dikkat: Bütçe, iş paketleri ve eforla tutarlı olmalıdır. Biz, piyasa rayiçlerine uygun ve savunulabilir en optimum bütçeyi hazırlarız.

Soru: Ticarileşme potansiyelini nasıl kanıtlarız?

Cevap: “Ürünümüz çok iyi, kesin satar” demek yetmez.

Dikkat: Somut pazar araştırması verileri, rakip analizleri ve hatta potansiyel müşterilerden alınan niyet mektupları dosyaya eklenmelidir. Danışmanlık kapsamında ticarileşme planınızı somut verilerle güçlendiririz.

Soru: Proje süresince personel değişikliği yapabilir miyim?

Cevap: Evet, ancak TÜBİTAK’a bildirilmesi şarttır.

Dikkat: İzinsiz personel veya kapsam değişikliği, harcamaların reddedilmesine yol açar. Yürütme sürecindeki tüm değişiklik bildirimlerini sizin adınıza biz yönetiriz.

Profesyonel Destek Alın, Hata Payını Sıfıra İndirin

TÜBİTAK 1501 süreci, doğru yönetildiğinde firmanız için büyük bir sıçrama tahtasıdır. Ancak küçük hatalar, aylarca süren emeğin boşa gitmesine neden olabilir.

Uzman ekibimizle, projenizin kurgusundan paranın hesabınıza yattığı ana kadar stratejik ortağınız olarak yanınızdayız. Firmanızın Ar-Ge potansiyelini keşfetmek için bizimle iletişime geçin.