HAMLE Programı Desteği
Desteğin Amacı
Türkiye’nin teknolojik bağımsızlığını güçlendirmek ve “Türkiye Yüzyılı” hedeflerine ulaşmak adına Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hayata geçirilen Teknoloji Odaklı Sanayi Hamlesi Programı, yatırımcılar için sadece bir finansman kaynağı değil, stratejik bir ortaklık modelidir.
Danışmanlık firması olarak, Türkiye’nin en nitelikli destek programı olan Hamle Programı’nda firmanızın başarı hikayesini birlikte yazıyoruz. İşte başvuru öncesi bilmeniz gereken tüm kritik detaylar:
Amaç ve Farkı
Standart teşvik sisteminden en büyük farkı, “Çağrı Usulü” ile çalışması ve “Tek Pencere” sistemini kullanmasıdır. Normalde Ar-Ge için TÜBİTAK’a, yatırım için Bakanlığa, KOBİ destekleri için KOSGEB’e ayrı ayrı gitmeniz gerekirken; Hamle Programı’nda tek bir başvuru ile tüm bu kurumların desteklerini (Ar-Ge + Yatırım) aynı anda yönetirsiniz.
Örnek Senaryo: Firmanız, ithalatı yoğun olan “Robotik Cerrahi Kolu” üretmek istiyor. Bu ürün “Öncelikli Ürün Listesi”nde yer alır. Hamle Programı başvurusu ile:
-
Prototip geliştirme aşamasındaki Ar-Ge giderleriniz için TÜBİTAK hibesi,
-
Seri üretim hattını kurmak için Stratejik Yatırım Teşvikleri,
-
Eğer KOBİ iseniz makine alımı için KOSGEB destekleri tek bir proje altında size sunulur.
Desteklenen Harcamalar
Hamle Programı, yatırımcının üzerindeki finansal yükü hem doğrudan hibelerle hem de çok ciddi vergi istisnalarıyla hafifletir. Desteklenen kalemler ve bunlara uygulanan muafiyetler şunlardır:
Doğrudan Desteklenen Gider Kalemleri
-
Ar-Ge Personel Giderleri: Projede çalışacak mühendis ve teknik ekibin maaşları (TÜBİTAK kanalıyla hibe olarak).
-
Makine, Teçhizat ve Yazılım: Üretim hattı için gerekli yerli/ithal makineler ve lisanslı yazılımlar.
-
Hizmet Alımları ve Danışmanlık: Proje süresince alınan teknik danışmanlık, test, analiz ve belgelendirme hizmetleri.
-
Bina – İnşaat Harcamaları: Fabrika inşası veya tadilatı için yapılan harcamalar.
-
Enerji Giderleri: Yatırım işletmeye geçtikten sonra kullanılan elektrik ve doğalgaz faturaları.
Sağlanan Vergi İstisnaları (Dolaylı Nakit Desteği)
Yatırım sürecinde “kasadan çıkmayan para” kazançtır. Hamle programı şu vergisel avantajları sunar:
-
KDV İstisnası: Yatırım kapsamında satın alınan makine ve teçhizat için %20 KDV ödemezsiniz.
-
Gümrük Vergisi Muafiyeti: Yurt dışından getireceğiniz makineler için gümrük vergisi sıfırlanır.
-
Kurumlar Vergisi İndirimi (Vergi Tatili): Yatırımınızdan elde edeceğiniz kazançtan ödemeniz gereken vergi, toplam yatırım tutarının %50’sine (veya daha fazlasına) ulaşıncaya kadar alınmaz veya indirimli alınır.
-
KDV İadesi: 500 Milyon TL üzerindeki stratejik yatırımlarda, bina-inşaat harcamaları için ödediğiniz KDV’yi devletten nakit olarak geri alırsınız.
-
Damga Vergisi ve Harç İstisnası: Yatırım yeri tahsisi ve fabrika inşası ile ilgili işlemlerde damga vergisi ve belediye harçları ödenmez.
Kimler Yararlanabilir?
Hamle Programı seçici bir programdır. Her şirket değil, sadece vizyoner ve teknik yetkinliği olan şirketler bu kapsama girebilir.
Türkiye’de Yerleşik Sermaye Şirketleri: Anonim ve Limited şirketler başvurabilir.
Öncelikli Ürün Listesi Uyumu: Bakanlık tarafından yayınlanan (Mobilite, Sağlık, Kimya, Dijital Dönüşüm vb. çağrılarında) GTİP kodlarına sahip ürünleri üretmeyi hedefleyenler.
Teknolojik Yetkinlik: Ürünü geliştirebilecek Ar-Ge altyısına veya know-how’a sahip olan (veya bunu proje ile edinecek) firmalar.
-
Proje Büyüklüğü: Asgari yatırım tutarı genellikle 10 Milyon TL (sektöre göre 50 Milyon TL’ye kadar çıkabilir) üzerindeki projeler kabul edilir.
Destek Oranı ve Tutarı
| Destek Kalemi | İçerik ve Avantajlar |
| Kurumlar Vergisi İndirimi | Yatırım katkı oranı %50’ye varan (bazı durumlarda %200) vergi indirimi hakkı sağlanır. |
| KDV İstisnası & İadesi | Makine alımlarında KDV ödenmez. Bina-inşaat harcamalarında KDV iadesi alınır. |
| Gümrük Vergisi Muafiyeti | İthal edilecek makineler için gümrük vergisi sıfırlanır. |
| Faiz ve Kâr Payı Desteği | Yatırım kredisi faizinin TL kredilerde 7 puana, dövizde 2 puana kadar olan kısmı Bakanlıkça karşılanır. |
| Sigorta Primi Desteği | İşveren hissesi desteği 7-10 yıl boyunca devlet tarafından ödenir. |
| Nitelikli Personel Desteği | Asgari ücretin 20 katına kadar (Proje Bazlı Teşvikte) personelin maaşının bir kısmı hibe olarak verilir. |
| Enerji Desteği | İşletmeye geçişten itibaren 10 yıla kadar enerji giderlerinin %50’si devletçe karşılanabilir. |
| Ar-Ge Hibeleri (TÜBİTAK) | Ürün geliştirme aşamasındaki harcamalar için geri ödemesiz hibe desteği. |
Destek Başvuru Süreci ve Danışmanlık Rolümüz
Ön Başvuru ve Stratejik Konumlandırma
Bakanlık çağrıyı açtığında, firmanın üreteceği ürünün listedeki GTİP koduyla eşleşmesi ve proje fizibilitesinin sisteme girilmesi gerekir.
Rolümüz: Ürününüzün GTİP analizini yapar, Bakanlığın "Yenilikçi Teknoloji" kriterlerine uygunluğunu test ederiz. Yanlış kod seçimi elenme sebebidir; biz bu riski yönetiriz.
Kesin Başvuru Dosyasının Hazırlanması
Ön değerlendirmeyi geçen projeler için detaylı dosya yüklenir. Finansal tablolar, Ar-Ge metodolojisi ve pazar analizi sunulur.
Rolümüz: E-TUYS ve Hamle Portalı üzerindeki tüm teknik girişleri yaparız. Projenin "İthalatı Azaltıcı Etkisi"ni kanıtlayan pazar raporlarını ve finansal projeksiyonları (NPV, IRR analizleri) hazırlarız.
Komite Değerlendirmesi ve Savunma
Bağımsız değerlendiriciler ve Bakanlık komisyonu projeyi inceler. Genellikle firmadan sunum veya ek açıklama istenir.
Rolümüz: Komite sürecinde gelebilecek teknik sorulara hazırlık yaparız. Gerekirse sunumlarınızda stratejik rehberlik sağlayarak projenin "kabul edilebilirliğini" artırırız.
Sözleşme ve Proje Yürütme
Onaylanan proje için TÜBİTAK, KOSGEB ve Bakanlık ile sözleşmeler imzalanır.
Rolümüz: Satınalma süreçlerinin, fatura girişlerinin ve ilerleme raporlarının (Dönemsel Raporlar) mevzuata uygun yönetilmesini sağlar, ödemelerin zamanında hesabınıza yatması için süreci takip ederiz.
Dikkat Edilecek Hususlar
Hamle Programı, Bakanlığın en detaylı inceleme yaptığı programdır. Başvurunun başarılı olması için sadece teknik yeterlilik yetmez; projenin “stratejik”, “finansal” ve “ticari” ayaklarının yere çok sağlam basması gerekir. İşte başvurunuzu kaderini belirleyecek 8 kritik nokta:
1. Ürün ve GTİP Uyumu (Stratejik Hedefleme)
En sık yapılan hata, üretilecek ürünün GTİP (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu) kodunun yanlış belirlenmesidir.
-
Detay: Ürününüz “Öncelikli Ürün Listesi”nde yer alıyor gibi görünebilir; ancak teknik özellikleri itibarıyla farklı bir alt GTİP koduna giriyorsa başvuru reddedilir.
-
Danışmanlık Rolümüz: Ürününüzün teknik özelliklerini gümrük mevzuatına göre analiz eder, doğru GTİP kodunu tespit ederiz. Eğer ürün listede yoksa ancak “Yenilikçi Teknoloji” sınıfındaysa, bunu kanıtlayarak başvuru yapmanızı sağlarız.
2. “Uçtan Uca” Proje Mantığı ve Ticarileşme
Bakanlık sadece Ar-Ge yapmanızı veya sadece makine almanızı istemez. Bu ikisi arasındaki köprüyü görmek ister.
-
Detay: Proje dosyasında, ürünün prototip aşamasından seri üretime geçiş süreci ve satış stratejisi bir bütün olarak anlatılmalıdır. “Ürettim ama satamazsam ne olur?” sorusunun cevabı finansal modelde verilmelidir.
-
Danışmanlık Rolümüz: Ar-Ge çıktılarınızın sanayiye nasıl entegre edileceğini kurgular, projenin ticarileşme potansiyelini somut verilerle sunarız.
3. İthalatı Önleyici Etki (Cari Açık Vurgusu)
Programın ana amacı cari açığı azaltmaktır.
-
Detay: Başvuruda, “Bu ürünü üreteceğiz” demek yetmez. “Bu ürünü üreterek Türkiye’nin yıllık X milyon dolarlık ithalatını engelleyeceğiz” diyerek bunu pazar verileriyle kanıtlamanız gerekir.
-
Danışmanlık Rolümüz: Sektörel ithalat raporlarını ve pazar analizlerini dosyanıza ekleyerek, projenin ulusal ekonomiye katkısını matematiksel olarak kanıtlarız.
4. Finansal Sürdürülebilirlik ve Özkaynak Gücü
Devlet, finansal yapısı zayıf firmaların büyük projelere girmesini riskli bulur.
-
Detay: Projenin toplam bütçesine oranla firmanın özkaynaklarının ve krediibilitesinin yeterli olması şarttır. Nakit akış projeksiyonları gerçekçi olmalı; “hayali” satış rakamları projeyi eler.
-
Danışmanlık Rolümüz: Firmanızın mali rasyolarını önceden analiz eder, bilançoyu projeye uygun hale getirecek düzeltmeleri öneririz. Bankalarla olan “Niyet Mektubu” süreçlerini yönetiriz.
5. Yerlilik Oranı ve Tedarik Zinciri
Sadece nihai ürünün yerli olması yetmez, kullanılan hammaddenin ve ara malın da yerlileştirilmesi ekstra puan getirir.
-
Detay: Makine parkurunda yerli teknoloji üreticilerini tercih etmek ve yerli hammadde kullanmak, değerlendirme komitesinde projenizi öne geçirir.
6. Teknoloji Hazırlık Seviyesi (THS / TRL)
Hamle programı genellikle TRL 4-5 seviyesinden (laboratuvarda doğrulanmış) başlayıp TRL 9’a (başarılı operasyon) giden projeleri hedefler.
-
Detay: Başlangıç seviyenizi yanlış beyan etmek (örneğin; henüz fikri aşamadaki bir işi prototip bitmiş gibi göstermek) yerinde incelemede ortaya çıkar ve proje iptal edilir.
7. Ekip Yetkinliği ve Organizasyon Şeması
Projeyi yürütecek ekibin (Proje Yöneticisi, Ar-Ge Mühendisi, Finans Sorumlusu) CV’leri projenin inandırıcılığı için kritiktir.
-
Detay: Bakanlık, “Bu ekip bu işi başarabilir mi?” sorusuna yanıt arar. Nitelikli personel planlaması eksiksiz yapılmalıdır.
8. Hamle Portalı Veri Giriş Tutarlılığı
Sisteme girilen yüzlerce veri (Excel tabloları, metin alanları, bütçe kalemleri) birbiriyle tutarlı olmalıdır.
-
Detay: Metin kısmında “10 makine alacağız” deyip, bütçe tablosunda 8 makine girilmesi gibi basit hatalar ciddiyetsizlik olarak algılanır.
Proje Başvuru Dosyası İçeriği: Neler Hazırlıyoruz?
Bir danışmanlık firması olarak, Hamle Portalı‘na yüklenmek üzere hazırladığımız başvuru dosyası, sıradan bir dilekçe değil, kapsamlı bir “Yatırım Manifestosu” niteliğindedir. Başvuru şu temel bileşenlerden oluşur:
A. Yönetici Özeti ve Proje Tanımı
Projenin “Asansör Konuşması”dır. 5 dakika okuyan bir hakemin projenin ne olduğunu, ne kadar bütçe gerektiğini ve ne kazandıracağını anladığı bölümdür.
B. Teknik Fizibilite Raporu
-
Üretim akış şemaları ve iş paketleri.
-
Makine-ekipman yerleşim planları (Layout).
-
Seçilen teknolojinin rakiplere göre üstünlüğü (Benchmarking).
-
Ar-Ge metodolojisi ve akademik işbirlikleri.
C. Finansal Fizibilite ve Bütçe
-
Yatırım Dönemi Bütçesi: Makine, inşaat, personel giderlerinin ay bazında dağılımı.
-
İşletme Dönemi Gelir-Gider Tablosu: 10 yıllık projeksiyon.
-
Yatırımın Geri Dönüş Süresi (ROI), Net Bugünkü Değer (NPV) ve İç Verim Oranı (IRR) Analizleri.
D. Pazar Araştırması ve Pazarlama Stratejisi
-
Hedef pazarın büyüklüğü (TAM, SAM, SOM analizleri).
-
Rakip analizi ve SWOT (Güçlü/Zayıf Yönler).
-
İhracat potansiyeli ve hedef ülkeler.
E. Risk Analizi ve B Planları
-
“Döviz kuru artarsa ne olur?”, “Hammadde tedariki aksarsa ne yaparız?” gibi senaryolara karşı alınacak önlemler.
Sonuç: Danışmanlık Firması Olarak Rolümüz
Biz, Hamle Programı sürecinde sizin “dış kaynaklı departmanınız” gibi çalışırız.
-
Stratejiyi Kurarız: Projenin Bakanlık vizyonuyla örtüşmesini sağlarız.
-
Dosyayı Yazarız: Teknik ve finansal dili kusursuz kullanarak ikna edici bir dosya hazırlarız.
-
Süreci Yönetiriz: Portal girişlerinden, komite sunumlarına ve nihai kapanış vizesine kadar tüm bürokrasiyi biz üstleniriz.
Siz teknolojinizi geliştirmeye ve üretmeye odaklanın; bürokrasiyi, teşvik modellemelerini ve finansal mühendisliği bize bırakın.