Fintech Sektörü Sektörü

Türkiye’de Fintech Sektörünün Geçmişi, Gelişimi, Mevcut Durumu ve Yatırımlar

Türkiye’de fintek sektörünün temeli, 2013 yılında yürürlüğe giren 6493 sayılı “Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı Hakkında Kanun” ile atıldı. Bu düzenleme, ödeme kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının lisanslanmasına ilişkin çerçeveyi belirleyerek finansal teknolojileri, bankacılık sisteminin resmi bir parçası hâline getirdi. 2019 yılında denetim yetkisi BDDK’dan TCMB’ye devredildi; bu, ödeme sistemlerinin para politikası ve sistemik finansal istikrar perspektifiyle yönetilmeye başlaması açısından kritik bir dönüm noktasıdır.

2021–2022 döneminde uzaktan müşteri edinimi, açık bankacılık (Hesap Bilgisi Servisi & Ödeme Emri Başlatma Servisi) ve Servis Modeli Bankacılığı yönetmelikleri yürürlüğe girerek, fintek şirketlerinin bankalarla API tabanlı entegrasyon yoluyla son kullanıcıya daha zengin hizmet sunabilmesinin önü açıldı. Bu dönemde dijital bankalar için lisans modeli tanımlandı ve 2022’den itibaren Türkiye’de tamamen dijital doğmuş bankalar faaliyete geçti.

Fintek sektörü, son yıllarda niş bir alan olmaktan çıkarak finansal endüstri içinde önemli bir güç haline gelmiştir. 2024 yılı sonu itibarıyla, 731’i aktif olmak üzere toplamda 901 fintek girişimi bulunmaktadır. Ekosistemin en olgun alanı olan ödeme teknolojileri (dijital cüzdanlar, karekod ve çevrimiçi POS), sektördeki fintek sayılarında liderliği korumaktadır.

Türkiye Fintek Ekosistemi, 2024 yılında küresel yatırımların düşük seyretmesine rağmen rekor seviyede performans sergilemiştir. Fintek sektörüne yapılan yatırımlar, 2024 yıl sonunda, bir önceki yıla göre 164 milyon ABD doları artarak 194 milyon ABD doları seviyesine ulaşmıştır. Bu veriler, sektöre yönelik ilginin hızla arttığını göstermektedir. Ayrıca, finansal açıdan güçlenen Türk fintek girişimleri, ülke sınırlarını aşarak uluslararası satın almalara yönelmiş , bu durum uluslararası pazarda rekabet edebilecek yeni Turcorn adaylarının ortaya çıkması beklentisini güçlendirmiştir.

Sektörü büyüten ana dinamikler:

• Mobil bankacılık kullanım oranının yüksekliği
• Kredi kartı penetrasyonu ve temassız ödeme yaygınlığı
• KOBİ ve tüketici pazarında kolaylaştırılmış finansal erişim ihtiyacı
• Regülasyonun API tabanlı iş modellerini yasallaştırması ve çerçevelemesi
• Dijital bankaların pazara rekabet ve ürün inovasyonu getirmesi

Fintech Yazılımları ve Çeşitleri

Türkiye’de fintech yazılımları, finansal işlemleri daha hızlı, düşük maliyetli ve kullanıcı dostu hâle getirmeyi amaçlayan geniş bir teknolojik çözüm yelpazesinden oluşur. Ekosistemin en olgun alanı olan ödeme teknolojileri, dijital cüzdanlar, mobil temassız ödeme, karekod (QR) ve çevrimiçi POS çözümleriyle özellikle perakende ve e-ticaret sektörlerinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Bunun yanında elektronik para ve para transferi uygulamaları, hesap numarası gerektirmeden hızlı para gönderme ve ön ödemeli kart çözümleri sunarak geniş kullanıcı tabanına ulaşmıştır. 

Başlıca Fintech Dikeyleri ve Çözümleri:

• Ödeme Teknolojileri (Ekosistemin en olgun alanı):
  • Dijital cüzdanlar.
  • Mobil temassız ödeme.
  • Karekod (QR) ve çevrimiçi POS çözümleri.
  • Kullanım Alanı: Özellikle perakende ve e-ticaret sektörlerinde yaygındır.
• Elektronik Para ve Para Transferi:
  • Hesap numarası gerektirmeden hızlı para gönderme.
  • Geniş kullanıcı tabanına ulaşan ön ödemeli kart çözümleri.
• Açık Bankacılık ve API Tabanlı Platformlar:
  • Bankalar ve fintech’ler arasında güvenli veri paylaşımını sağlama.
  • Yeni Kullanım Senaryoları: Çoklu banka hesaplarının tek ekrandan yönetimi, otomatik finans analizi ve ödeme başlatma.
• Kredi Teknolojileri:
  • Alternatif veri analitiği ve dijital risk skorlama modelleri kullanma.
  • KOBİ’ler ve bireyler için daha hızlı, erişilebilir kredi süreçleri sağlama.
• Yatırım ve Varlık Yönetimi:
  • Mikro yatırım imkanları.
  • Robo-danışmanlık.
  • Çoklu varlık alım-satım platformları aracılığıyla bireysel yatırımcı tabanını genişletme.
• Sigorta Teknolojileri (Insurtech):
  • Poliçe üretimi ve hasar süreçlerini dijitalleştirme.
• Kripto & Web3 Çözümleri:
  • Saklama hizmetleri.
  • Dijital varlık alım-satım altyapıları oluşturma.
• RegTech ve Kimlik Doğrulama (Tüm alanlar için kritik rol):
  • Finansal kuruluşların uzaktan müşteri edinimi (KYC/KYB) süreçlerini yönetme.
  • Kara para aklama karşıtı (AML) yükümlülüklerin mevzuata uyumlu ve güvenli yürütülmesini sağlama.

(Türkiye Fintech Ekosistemi Raporu sınıflandırmasına dayalı sadeleştirilmiş çerçeve)

Kritik eğilim:
2023–2025 arası en hızlı büyüyen alanlar API tabanlı açık bankacılık, BaaS modelleri, kimlik doğrulama/RegTech ve KOBİ kredi teknolojileri.

Türkiye’de fintech ile ilgili kurumlar nelerdir?

Türkiye’de fintech ekosistemi, hem düzenleyici kurumlar hem de sektörel birlik ve topluluk yapıları tarafından şekillendirilen çok katmanlı bir yönetişim modeline sahiptir. Sektörün temel çerçevesi, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının lisanslanması ve gözetimi konusunda yetkili olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir; bu kapsamda ödeme hizmetleri, açık bankacılık, servis modeli bankacılığı ve ödeme sistemleri altyapısına ilişkin teknik ve operasyonel standartlar TCMB rehberliğinde uygulanır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ise bankalar ve dijital bankalar dahil olmak üzere kredi kuruluşlarının lisanslanması ve faaliyet ilkelerinin denetiminden sorumludur. 

Sermaye piyasası ürünleri, robo-danışmanlık platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının düzenlenmesinde ise Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) rol oynar. Veri güvenliği ve kullanıcı mahremiyeti, fintech’lerin API tabanlı modellerinde kritik olduğundan KVKK ile kişisel veri işleme süreçleri uyumlu şekilde yürütülmek zorundadır. 

Ekosistemde sektör içi koordinasyon, standartlaştırma ve temsil işlevini Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği (TÖDEB) üstlenirken, ulusal kartlı ödeme altyapısının geliştirilmesi ve TROY yerli kart şemasının yönetimi Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından gerçekleştirilir. Ayrıca Fintech İstanbul ve benzeri platformlar, eğitim, topluluk oluşturma ve yatırımcı–girişimci etkileşimi sağlayarak bilgi paylaşımını teşvik eder; 

Teknoparklar, hızlandırma programları ve kuluçka merkezleri ise fintech şirketlerine hem teknik hem de ticarileşme sürecinde ölçeklenme desteği sağlar. Bu çok aktörlü yapı, Türkiye’de fintech sektörünün hem düzenli, hem rekabetçi, hem de yenilikçi bir şekilde gelişmesini mümkün kılmaktadır.

Türkiye’de Fintech Şirketlerine Sunulan Teşvikler ve Vergi İstisnaları

Türkiye’de fintech şirketleri, yazılım geliştirme, Ar-Ge, ürün ticarileştirme ve uluslararası pazarlara açılma süreçlerinde çeşitli mali teşvik ve vergi avantajlarından yararlanabilir. Sektöre özel doğrudan bir “fintech teşviği” bulunmasa da, finansal teknoloji şirketlerinin yazılım ve Ar-Ge temelli yapısı, onları Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknoparklar), TÜBİTAK Ar-Ge destek programları, KOSGEB girişimcilik ve kapasite geliştirme destekleri ve Ticaret Bakanlığı bilişim ihracatı destekleri kapsamında avantajlı konuma getirir. 

Teknoparklarda faaliyet gösteren fintech şirketleri, yazılım ve Ar-Ge’den elde ettikleri kazançlarda gelir ve kurumlar vergisi muafiyeti, yazılım teslimlerinde KDV istisnası, Ar-Ge personeli ücretlerinde stopaj ve damga vergisi muafiyeti gibi önemli vergi avantajlarına sahip olur. 

Uluslararası pazara açılmak isteyen fintech’ler ise “Bilişimin Yıldızları (E-Turquality)”, yurt dışı pazar araştırması, barındırma/hosting ve rapor/veri aboneliği harcamalarında yüksek oranlı desteklerden faydalanabilir. 

Erken aşama veya ürün geliştirme dönemindeki şirketler için TÜBİTAK 1507/1501, ölçeklenme dönemindeki şirketler için KOSGEB Kapasite Geliştirme destekleri işletmeye sermaye ve teknik kapasite sağlar. Böylece Türkiye’de fintech ekosistemi, hem vergi yükünü azaltan hem de ticarileşme ve globalleşmeyi hızlandıran bir teşvik yapısı ile büyümektedir.

Teknopark/TEKMER Ar-Ge Merkezi vergi istisnaları

Bu üç yapı, Türkiye’de yazılım, bilişim ve Ar-Ge faaliyetlerini teşvik etmek amacıyla kurulmuş, birbirinden farklı yasalara dayanan ancak benzer vergi ve personel maliyeti avantajları sunan kritik ekosistemlerdir. Bu mekanizmaların temel amacı, firmaların araştırma, geliştirme ve inovasyon maliyetlerini düşürerek, uluslararası rekabet gücü yüksek teknoloji ürünleri (yazılım dahil) geliştirmesini sağlamaktır.

1. Teknopark (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri – TGB)

• Yasal Dayanak: 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu.
• Amaç: Üniversite-sanayi işbirliğini güçlendirerek bilgi ve teknoloji transferini sağlamak ve teknoloji tabanlı şirketlerin kurulmasını hızlandırmaktır.
• Ana Avantajlar: Teknopark, bu üç yapı arasında en kapsamlı ve doğrudan kazanç istisnası sağlayan modeldir.
  • Kurumlar Vergisi Muafiyeti: Teknopark’ta geliştirilen yazılımlardan elde edilen kazançlar, 31.12.2028 tarihine kadar %100 oranında Kurumlar Vergisinden istisnadır. (Bu süre uzatılabilir.)
  • Personel Ücretleri: Yazılım geliştirme, Ar-Ge ve destek personeli ücretleri, belirli şartlar dahilinde Gelir Vergisinden tamamen istisnadır. Bu, özellikle yazılımcı maliyetlerini ciddi ölçüde düşürür.

2. Ar-Ge Merkezi

• Yasal Dayanak: 5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun.
• Amaç: Bir şirketin kendi bünyesinde, sürekli ve yoğun Ar-Ge faaliyeti yürütmesi için belirli kriterleri (minimum personel sayısı gibi) sağlayarak kurduğu birimdir.
• Ana Avantajlar: Doğrudan kazanç muafiyeti yerine, maliyetler üzerinden vergi indirimi sağlar.
  • Ar-Ge İndirimi: Yapılan Ar-Ge harcamaları, Kurumlar Vergisi matrahından %100 ila %150 oranında indirilir. Bu, vergi matrahını önemli ölçüde düşürür.
  • Personel Ücretleri: Personel ücretlerinin önemli bir kısmı (%80 ila %95 arası) Gelir Vergisi stopajından istisnadır. Ayrıca, SGK işveren payının yarısı teşvik edilir.

3. TEKMER (Teknoloji Geliştirme Merkezi)

• Yasal Dayanak: 5746 Sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanır ve genellikle KOSGEB gibi kurumlarla işbirliği içinde kurulur. Daha küçük ölçekli, başlangıç aşamasındaki (startup) firmalara kuluçka ve altyapı desteği sağlamaya odaklanır.
• Ana Avantajlar: TEKMER, genellikle Teknopark’a girmeye hak kazanamayan ancak Ar-Ge yapan genç firmaları hedefler.
  • Kurumlar Vergisi: Teknopark’taki gibi doğrudan kazanç muafiyeti yoktur. Ancak, 5746 Sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge İndirimi (matrahtan indirim) ve diğer personel teşviklerinden yararlanır.
  • Personel Ücretleri: Ar-Ge merkezleriyle benzer şekilde, personel ücretlerinde Gelir Vergisi stopaj desteği (%80 ila %95) uygulanır.

TÜBİTAK Destekleri (Fintech Sektörü İçin)

TÜBİTAK, fintech alanında teknolojik yenilik ve AR-GE niteliği taşıyan projeleri öncelikli olarak desteklemektedir. Destek kapsamına; ödeme sistemleri altyapılarının geliştirilmesi, gerçek zamanlı işlem doğrulama ve sahtekârlık (fraud) tespiti, yapay zekâ tabanlı kredi ve risk skorlama modelleri, müşteri kimlik doğrulama (KYC/KYB) süreçlerinde biyometrik çözümler, açık bankacılık API güvenlik katmanları ve veri analitiği tabanlı finansal karar destek sistemleri gibi ileri düzey yazılım bileşenleri girmektedir. Ayrıca dijital cüzdan teknolojileri, mikro-ödeme protokolleri, blokzincir tabanlı varlık transferi, çok faktörlü kimlik doğrulama sistemleri, regtech/AML izleme araçları ve yüksek ölçeklenebilir ödeme geçitleri (payment gateway) içeren projeler de TÜBİTAK tarafından öncelikli değerlendirme kapsamındadır.

Fintech geliştirme sadece kod yazımı değil; algoritma tasarımı, veri bilimi, kriptografik güvenlik, işlem optimizasyonu, kullanıcı etkileşim akışı ve API performansı gibi çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu nedenle TÜBİTAK projelerinin odağı, yalnızca ürünün ticari çıktısı değil; arkasındaki yenilikçi teknik çözüm, özgün yazılım bileşeni ve araştırma yönü olmalıdır. Projede açık bir “yenilik unsuru”, teknoloji seviyesi farkı ve mevcut çözümlerden ayrışan teknik katkı mutlaka tanımlanmalıdır.

TÜBİTAK destekleri, personel, yazılım, donanım, danışmanlık, test ve doğrulama gibi AR-GE’ye doğrudan bağlı giderleri kapsar.

BİGG programı, özellikle API tabanlı fintech çözümleri, kimlik doğrulama teknolojileri, mikro-ödeme sistemleri, dijital cüzdanlar, fraud & AML analitiği ve açık bankacılık ürünleri geliştiren ekipler için ilk şirket kurulumunu ve erken Ar-Ge aşamasını finanse eden önemli bir mekanizmadır.

KOSGEB Destekleri

KOSGEB, fintech sektörünü orta-yüksek teknoloji yazılım geliştirme alanında konumlandırdığı için kurumun birçok programı fintech şirketleri tarafından doğrudan kullanılabilir. Fintech’te ürün geliştirme, regülasyon uyumu, API altyapısı, veri işleme ve risk yönetimi gibi faaliyetler KOSGEB’in destek kapsamındaki bilişim / yazılım / Ar-Ge sınıflarıyla birebir uyumlu yapıdadır.

KOSGEB Girişimcilik Desteği (İleri Girişimci Programı)

Bu program, yeni kurulan fintech girişimlerinin ekip kurma, ürünleştirme ve ilk müşteri edinme süreçlerini desteklemeyi amaçlar.
Hedef; şirketin sürdürülebilir iş modeline ulaşması, teknik çekirdek takımını oluşturması ve pazara çıkış aşamasında güç kaybetmemesidir.

Destekten yararlanabilecek örnek fintech profilleri:

• Dijital cüzdan / ödeme uygulaması geliştiren girişimler
• Açık bankacılık API hizmeti veya BaaS altyapısı kuran ekipler
• KYC/AML / fraud tespit / kimlik doğrulama teknolojileri üreten firmalar
• Kredi skorlaması / risk sınıflandırma / finansal analitik platformları geliştiren ekipler

Destek Kalemleri 

Destek Miktarı ve Oranlar

Fintech Şirketleri İçin Stratejik Kullanım Senaryoları

Bu destek, özellikle ilk 1–3 yıl içinde fintech’in pazarda tutunmasını hızlandırır.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Programı

Bu program, fintech şirketlerinin büyüme, kurumsallaşma, altyapı güçlendirme ve iş hacmi artırma süreçlerini destekler.
Başvuru yapabilen başlıca faaliyet kodları zaten fintech’in yer aldığı yazılım geliştirme, veri işleme, bilişim hizmetleri ve Ar-Ge kategorileridir.

Uygun şirket örnekleri:

• Ödeme altyapısı / dijital cüzdan şirketleri
• API gateway veya BaaS platformu geliştiren firmalar
• Risk skorlama / fraud / AML izleme sistemleri sağlayıcıları
• Çoklu pazar / çoklu para birimi ödeme platformları

Destek Kalemleri 

Destek Miktarlar ve Oranlar

Yani: Şirket krediyi çeker → devlet faizi üstlenir → şirket altyapısını düşük maliyetle büyütür.

KOSGEB Küresel Rekabetçilik Programı (Fintech İçin)

Bu program, uluslararası pazara açılmak isteyen fintech şirketlerinin ölçeklenmesini destekler.

Uygun fintech profilleri:

• • Avrupa/Orta Doğu/Latin Amerika’ya API veya SaaS satmayı hedefleyen fintech’ler
  • Hızlı büyüme potansiyeli gösteren ödeme / risk / açık bankacılık şirketleri

• Fintech ihracat hacmini artırmaya hazırlanan şirketler

Destek Kalemleri

Destek Miktarları ve Oranlar

Bu destek yapısı, bir fintech şirketinin:

• Kuruluş aşamasından → Pazara girişe,
• Ar-Ge’den → Uluslararası ölçeklenmeye

kadar tüm büyüme yolunu maliyet avantajı ile hızlandırır.

Fintek Sektöründe İhracat Desteklerinin Önemi

Ticaret Bakanlığı tarafından sunulan Bilişim Hizmet İhracatı Destekleri, Türkiye’nin hızla büyüyen fintek ekosistemi için stratejik bir kaldıraç görevi görmektedir. Fintek şirketlerinin global pazarda rekabet edebilme ve Türkiye’yi bölgesel bir fintek merkezi yapma vizyonunda bu destekler hayati bir rol oynamaktadır.

1. Küresel Pazara Açılımın Finansmanı: Fintek girişimlerinin yurt dışına açılmasındaki en büyük engellerden biri yüksek maliyetlerdir. Reklam, tanıtım, pazarlama ve yurt dışı birim kira destekleri, şirketlerin sermayelerini koruyarak Avrupa, Orta Doğu ve Asya-Pasifik gibi önemli pazarlarda ofis açmasını ve marka bilinirliğini artırmasını finanse etmektedir. Özellikle yurt dışı etkinlik katılım (fuar, kongre) destekleri sayesinde Türk fintekleri, uluslararası yatırımcılarla ve potansiyel iş ortaklarıyla doğrudan temas kurabilmektedir.
2. Kurumsal Kapasite ve İnovasyonun Güçlenmesi: E-Turquality (Bilişimin Yıldızları) programı kapsamında sunulan yüksek limitli destekler, fintek şirketlerinin kurumsal kapasitelerini uluslararası standartlara taşımayı hedeflemektedir. Ayrıca, yabancı dilde yazılım ve mobil uygulama geliştirme desteği, finteklerin Ar-Ge çalışmalarına odaklanmasını ve ihracata yönelik ürünler yaratmasını teşvik etmektedir. Bu sayede, Türkiye fintekleri sadece yerel ihtiyaçlara değil, global ölçekteki taleplere de cevap verebilen inovatif çözümler üretebilmektedir.
3. Veriye Dayalı Strateji Geliştirme: Rapor ve veri analizi desteği, fintek şirketlerinin hedef pazarları ve müşteri davranışlarını bilimsel verilerle analiz etmesini sağlamaktadır. Bu sayede, kaynaklar rastgele pazarlama yerine, en yüksek potansiyele sahip pazarlara odaklanarak çok daha verimli kullanılabilmektedir.

Bu kalemler, özellikle kullanıcı edinme maliyetini önemli biçimde düşürmektedir.

Genel Bakış ve Değerlendirme

Türkiye’de fintech ekosistemi, dijital finans hizmetlerine erişimin artması, açık bankacılık uygulamalarının yaygınlaşması ve regülasyonların çerçeveleyici biçimde ilerlemesi sayesinde son yıllarda hızla büyüyen bir yapıya sahip olmuştur. Sektörde faaliyet gösteren şirketler; ödemeler, elektronik para çözümleri, API tabanlı hizmet modelleri, risk ve uyum teknolojileri, dijital cüzdanlar, kredi skorlama sistemleri ve finansal veri işleme platformları gibi geniş bir ürün yelpazesinde değer üretmektedir.

Bu büyüme, beraberinde Ar-Ge, yazılım geliştirme ve ürünleşme süreçlerinin maliyetini karşılayabilecek doğru finansman ve teşvik araçlarının seçilmesini kritik hale getirmektedir. Teknopark ve Ar-Ge Merkezi yapılanmaları, fintech şirketlerinin personel ve vergi maliyetlerini azaltarak operasyonel verimliği artırmasına olanak tanırken; TÜBİTAK programları, çekirdek teknolojilerin ve özgün yazılım bileşenlerinin geliştirilmesine odaklanan Ar-Ge projeleri için güçlü bir kaynak sunmaktadır. KOSGEB destekleri ise hem erken aşamada ekip kurma ve ürün doğrulama, hem de ilerleyen aşamalarda işletme kapasitesinin ölçeklenmesi ve uluslararası pazara açılma süreçlerinde kritik rol oynamaktadır.

Ekosistem bütününe bakıldığında; Türkiye’de fintech girişimlerinin fikrin ortaya çıkışından, ürünün ticarileşmesine, kullanıcı ediniminden, küresel genişlemeye kadar her aşama için uygun fonlama ve teşvik mekanizmalarının mevcut olduğu görülmektedir. Bu da fintech şirketlerinin yalnızca teknolojik inovasyon üretmelerini değil, aynı zamanda sürdürülebilir, rekabetçi ve ihracat potansiyeli yüksek iş modelleri geliştirebilmelerini mümkün kılar.

Kısacası; Türkiye fintech ekosistemi, doğru strateji + doğru teşvik kombinasyonuyla hızla ölçeklenebilir.