Yazılım Sektörü Sektörü

Türkiye Yazılım Sektörü Genel Bakış

Türkiye’de yazılım ve bilişim ekosistemi, son on yılda hızlı bir evrim sürecine girerek ülke ekonomisinin stratejik sektörlerinden biri hâline gelmiştir. Başlangıçta donanım ağırlıklı bir yapıya sahip olan sektör, özellikle 2020 sonrasında yazılım ve hizmetlerin sürükleyici gücüyle yeniden şekillenmiş; küresel eğilimlerle uyumlu şekilde dijitalleşme, bulut bilişim, siber güvenlik, mobil uygulamalar, oyun teknolojileri ve son dönemde yapay zekâ / üretken yapay zekâ alanlarında ciddi ivme kazanmıştır.

2020–2024 dönemi, Türkiye’nin BT ve yazılım sektöründe yapısal bir değişime işaret etmektedir:

• Sektörün büyüklüğü TL bazında 2020’de 189 milyar TL iken 2024’te 1,203,5 milyar TL’ye ulaşarak yaklaşık 6 kata yakın bir artış göstermiştir.
• Dolar bazında ise 2020–2024 arasında yıllık bileşik %8’lik bir büyüme gerçekleşmiştir.
• Bu dönemde özellikle yazılım, BT bileşenleri içinde en güçlü kategori hâline gelmiş ve 2024 yılında 339,4 milyar TL ile liderliği sürdürmüştür.
• Donanımın payı düşerken, yazılım ve hizmetlerin ekonomide yarattığı katma değer artmaya devam etmektedir.

2024 yılında Türkiye BİT pazarı 36,7 milyar USD büyüklüğe ulaşmıştır. Bunun:

• 20,8 milyar USD’si Bilgi Teknolojileri,
• 15,9 milyar USD’si İletişim Teknolojileri alanından oluşmaktadır.

BT’nin içindeki yazılım kategorisi hem büyüklük hem ihracat potansiyeli açısından sektörün açık ara en rekabetçi alanıdır. Ayrıca:

• 2024’te sektörde 246 bin kişi istihdam edilmiştir.
• Teknokent şirket sayısı 11.550’ye, toplam teknokent cirosu 371,5 milyar TL’ye ulaşmıştır.
• Ar-Ge yetkinliği yükselmiş, teknopark ihracatı %107 artış göstererek 98,6 milyar TL’ye ulaşmıştır.

Türkiye’nin yazılım üretim kapasitesi, oyun teknolojileri, dikey çözüm yazılımları, SaaS iş modelleri ve yapay zekâ uygulamalarıyla hızla çeşitlenmektedir.

TUBISAD Raporu’na göre sektörün ekonomi üzerindeki belirgin etkileri şunlardır:

• GSYH içindeki payı %2,77’ye yükselmiştir.
• Toplam BT & İT ihracatı 2024’te 5,4 milyar USD’ye ulaşmıştır.
• İhracatın büyük kısmı yazılım kategorisinden gelmektedir.

2024 verileri, Türkiye yazılım ve bilişim ekosisteminde yatırımların özellikle yapay zekâ, veri merkezleri ve küresel ölçeklenme alanlarında yoğunlaştığını göstermektedir. Üretken yapay zekâ teknolojilerinin iş süreçlerine entegrasyonu, YZ destekli cihazlara yönelik talebin artması ve hızlandırılmış sunucu altyapılarının öncelikli yatırım kalemlerine dönüşmesi sektörün teknoloji dinamiklerini belirlemektedir. Diğer yandan yazılım firmalarının uluslararasılaşma stratejileri giderek güçlenmektedir; ihraç edilebilir ürün geliştirme, SaaS modelleriyle ölçeklenebilir gelir yaratma, yurtdışında ofis açarak küresel pazarlarda var olma ve çözüm ortaklıklarıyla entegrasyon ağlarını genişletme gibi adımlar Türkiye’nin teknoloji ihracatı vizyonunu desteklemektedir. 

Ekosistemin önemli yapı taşlarından biri olan teknokentlerde ise ölçeklenme çok daha görünür bir hâl almıştır. Şirket başına düşen cironun %59, çalışan başına düşen cironun ise %63 artması, hem Ar-Ge verimliliğinin yükseldiğini hem de yatırımların daha profesyonel, sürdürülebilir ve küresel rekabet düzeyine uygun bir yapıya kavuştuğunu ortaya koymaktadır. 

Bu gelişmeler birlikte değerlendirildiğinde, Türkiye’nin yazılım ve teknoloji sektöründe hem iç piyasada hem de uluslararası arenada güçlenen, derinleşen ve giderek daha fazla yatırım çeken bir yapıya doğru evrildiği görülmektedir.

Rapora göre Türkiye:

• Global BİT pazarının %0,72’sine sahiptir.
• Asıl rekabet avantajı, yazılım ve teknoloji hizmetlerinde yüksek büyüme potansiyeli sunmasıdır.
• Yazılımın BT içindeki payının %50 seviyelerinde olması Türkiye’yi donanım ağırlıklı ülkelerden ayrıştırmaktadır.
• Gelişmiş ülkelerde hizmet kategorisinin yüksek payı dikkati çekse de Türkiye, yazılımın hızla dominant kategoriye dönüştüğü bir geçiş evresindedir.

Bu veriler, Türkiye’nin doğru yatırımlar ve inovasyon odaklı politikalarla global teknoloji tedarikçisi olma yolunda güçlü bir konuma ilerlediğini göstermektedir.

Yatırım Alan Öne Çıkan Türk Startupları 

Tablo Türkiye’de son yıllarda yatırım alan en öne çıkan teknoloji ve yazılım şirketlerini özetlemektedir. Trendyol ve Getir gibi devler; yüksek hacimli veri işleme, yapay zekâ destekli operasyon yönetimi, mobil uygulama geliştirme ve platform mühendisliği gibi yazılım odaklı çözümlerle küresel ölçekte rekabet edebilir hale gelmiştir. Oyun sektöründeki Peak Games, Dream Games ve 2022’de 362 milyon dolar toplam yatırım çeken geniş oyun ekosistemi ise Türkiye’nin yazılım ihracatında en güçlü alanlardan biri olduğunu göstermektedir. Girişim sermayesi fonlarının büyümesi ve yatırım çeşitliliğinin artması, Türkiye’nin yazılım tabanlı startuplar için bölgesel bir merkez haline geldiğine işaret etmektedir.

TÜİK verilerinde ise yazılım ve bilişim hizmetleri, genellikle “Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri” başlığı altında raporlanmaktadır. Bu başlık altındaki ihracat ve ithalat rakamları, sektörün dış ticaret performansını gösterir.

İthalat–İhracat Tablo (Milyon USD)

• Yukarıdaki tablo, Türkiye’nin yazılım ve bilgi hizmetleri alanındaki dış ticaret performansını yıllık ve dönemsel olarak ortaya koymaktadır. Verilere göre, sektör 2024 yılında güçlü bir ihracat artışı yakalayarak yıllık bazda dış ticaret fazlası vermiştir. Bu durum, yazılım hizmetlerinin küresel talebindeki artış ve Türkiye merkezli firmaların uluslararası pazarlara açılma kapasitesinin yükselmesiyle ilişkilidir.
• Ancak 2025’in Ocak–Ağustos dönemi verileri, ithalatın yeniden yükseldiğini ve sektörün dış açık verdiğini göstermektedir. Bu eğilim, küresel yazılım lisans maliyetleri, bulut servisleri ve yabancı teknoloji bağımlılığının etkisiyle bağlantılıdır. Ağustos ayı özelinde bakıldığında, 2024’te sınırlı bir fazla görülürken 2025’te belirgin bir açık oluştuğu dikkat çekmektedir.
• Genel olarak tablo, Türkiye’nin yazılım ihracatında önemli bir ivme yakalamış olsa da dış ticaret dengesinin sürdürülebilirliği açısından yerli yazılım üretiminin güçlendirilmesi, bulut hizmetlerinde yerelleşme, teknokent odaklı ölçeklenme ve Ar-Ge yatırımlarının artırılması gerektiğine işaret etmektedir.

Türkiye’de yazılım ve bilişim ekosistemi, yapay zekâ odaklı yatırımlar, küreselleşen yazılım şirketleri ve hızla büyüyen teknokent yapısıyla her geçen yıl daha olgun ve rekabetçi bir yapıya kavuşmaktadır. 2024 sonrası dönemde de bu eğilimlerin güçlenerek devam etmesi, Türkiye’nin teknoloji üretim kapasitesini artırarak hem bölgesel hem de küresel ölçekte daha görünür bir oyuncu olmasını sağlayacaktır.

Yazılımlar ve Çeşitleri

1. Yazılım Nedir?

Yazılım (Software), bir bilgisayar sisteminin donanımına (fiziksel parçalar) ne yapması gerektiğini söyleyen, soyut ve programlanmış talimatlar, veriler ve programlar bütünüdür. Donanımı çalıştırır, görevleri yerine getirir ve kullanıcı ile makine arasındaki etkileşimi sağlar.

Bir bilgisayar sistemi, donanım (fiziksel bileşenler) ve yazılımın (mantıksal bileşenler) uyumlu çalışmasıyla işlev kazanır.

2. Yazılımın Temel Çeşitleri

Yazılımlar, genel olarak iki ana kategoriye ayrılır:

3. Uygulama Yazılımlarının Alt Çeşitleri

Uygulama yazılımları, kullanım amaçlarına göre daha detaylı olarak sınıflandırılabilir:

Türkiye Yazılım ve Bilişim Kurumları ve Dernekleri

1. Özel Sektör Dernekleri ve Birlikleri (Temsil ve Geliştirme)

Bu yapılar, sektörün sesi olmayı, ulusal ve uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmayı hedefler.

Kamu Kurumları (Düzenleme, Teşvik ve Strateji)

Bu kurumlar, sektörün yasal ve stratejik çerçevesini belirler ve finansal destekler sağlar.

• T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı:
  • Teknoloji Geliştirme Bölgeleri (Teknoparklar): Yazılım firmalarının vergi indirimleri ve muafiyetler ile Ar-Ge yapmasını sağlayan ekosistemi yönetir ve denetler.
  • TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu): Yazılım ve bilişim alanındaki Ar-Ge projelerine hibe ve destek programları sunar.
• T.C. Ticaret Bakanlığı:
  • Hizmet İhracatı Desteği (Eturquality vb.): Yazılım ve bilişim hizmetleri ihracatı yapan firmalara yönelik mali destek ve marka bilinirliği programlarını yürütür.
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu – BTK):
  • Elektronik haberleşme ve siber güvenlik alanlarında düzenleyici ve denetleyici otoritedir. Türkiye’de internet, telekomünikasyon ve siber güvenlik politikalarını belirler.
• T.C. Cumhurbaşkanlığı Dijital Dönüşüm Ofisi (DDO):
  • Türkiye’nin ulusal dijital dönüşüm stratejilerini belirler, kamu hizmetlerinin dijitalleşmesini koordine eder ve dijital yetkinliklerin geliştirilmesine öncülük eder.

3. Mesleki ve Akademik Kuruluşlar

• Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği Yazılım Meclisi (TOBB Yazılım Meclisi): Türkiye yazılım ekosisteminin gelişmesi adına sektöre öncülük eder.
• Türkiye Bilişim Derneği (TBD):
  • Bilişim profesyonellerini, akademisyenleri ve kullanıcılarını bir araya getirir. Bilgi teknolojileri konusunda farkındalık yaratmaya yönelik kongre ve seminerler düzenler.
• Üniversiteler ve Teknoloji Transfer Ofisleri (TTO’lar):
  • Yazılım sektörünün en önemli insan kaynağı ve Ar-Ge kaynağıdır. TTO’lar, üniversite-sanayi işbirliğini sağlayarak akademik bilginin ticarileşmesine aracılık eder.

4. Finansal Destek Mekanizmaları

• KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı):
  • Özellikle genç ve KOBİ seviyesindeki yazılım firmalarına yönelik Ar-Ge, inovasyon ve genel işletme geliştirme konularında hibe ve uygun faizli kredi destekleri sunar.
• Kalkınma Ajansları:
  • Bölgesel bazda yazılım ve bilişim teknolojileri projelerine mali ve teknik destekler sağlar.

Bu kurumlar ve dernekler, Türkiye’deki yazılım ve bilişim sektörünün hem düzenlenmesinde hem de uluslararası rekabet gücünün artırılmasında kilit roller üstlenmektedir.

Yazılım İhracatında Dijital Pazarlamanın Önemi

Dijital pazarlama, yazılım firmalarının uluslararası pazarlara düşük maliyetle girmesini, doğru müşteriye ulaşmasını ve marka bilinirliğini hızla artırmasını sağlar.

1. Düşük Maliyetle Küresel Erişim

Geleneksel pazarlama (fuar, fiziksel ofis açma) çok yüksek maliyetliyken, dijital kanallar (SEO, içerik pazarlaması, sosyal medya) coğrafi sınırlamaları ortadan kaldırır ve çok daha düşük bir bütçeyle dünyanın dört bir yanındaki potansiyel alıcılara ulaşma imkanı sunar.

2. Nitelikli Müşteri Bulma (Hedefleme)

Yazılım ürünleri genellikle niş ve spesifik bir sorunu çözer (Örn: FinTech, SaaS, Siber Güvenlik). Dijital araçlar, firmanın ideal müşteri profilini (ICP) net bir şekilde hedeflemesini sağlayarak reklam bütçesinin doğru kitleye harcanmasını ve dönüşüm oranını (Conversion Rate) maksimize etmeyi sağlar.

3. Güven İnşası ve İtibar Yönetimi (Thought Leadership)

Uluslararası alıcılar, yazılımı satın almadan önce kapsamlı araştırma yapar. Kaliteli blog yazıları, teknik makaleler, web seminerleri ve case study’ler (vaka çalışmaları) ile dijital varlık oluşturmak, firmanın sektörde uzman (thought leader) olarak algılanmasını ve güven kazanmasını sağlar.

4. Ölçülebilirlik ve Optimizasyon

Geleneksel pazarlamanın aksine, dijital pazarlamada her adım (tıklama, indirme, demo talebi, harcanan bütçe) anlık olarak ölçülebilir. Bu sayede hangi pazarlama kanalının en çok ihracat geliri getirdiği belirlenir ve pazarlama stratejisi sürekli olarak veri odaklı bir şekilde optimize edilir.

Yazılım İhracatı Pazarlamasında Kullanılan Temel Araçlar

Yazılım ihracatında en sık kullanılan dijital pazarlama araçları, genellikle potansiyel müşteriyi farkındalık aşamasından satın alma aşamasına taşıyan bir huninin (funnel) parçalarıdır.

1. Arama Motoru Optimizasyonu (SEO) ve İçerik Pazarlaması

• Amaç: Potansiyel müşterilerin aradıkları çözümlere organik olarak ulaşmasını sağlamak.
• Araçlar:
  • Google Search Console & SEMrush / Ahrefs: Hedef pazarlardaki anahtar kelimeleri belirlemek, rakip analizi yapmak ve site sağlığını takip etmek.
  • Blog/Teknik Makale Platformları: Sektördeki sorunlara çözüm odaklı, İngilizce başta olmak üzere hedef dilinde içerikler üretmek (Örn: Medium, Dev.to, Şirket Blogları).
  • HubSpot / Marketo: İçeriği tüketerek potansiyel müşteri haline gelen kişileri yönetmek (Inbound Pazarlama).

2. Ücretli Arama ve Sosyal Medya Reklamları

• Amaç: Hızlı sonuç almak, spesifik hedef kitleye direkt ulaşmak ve kısa vadeli kampanyalar yürütmek.
• Araçlar:
  • Google Ads: Potansiyel alıcıların “en iyi CRM yazılımı” gibi yüksek niyetli anahtar kelimeleri aradıklarında firmanın görünmesini sağlamak.
  • LinkedIn Ads: Özellikle B2B (Business-to-Business) yazılım ihracatı için hayati öneme sahiptir. Şirket büyüklüğüne, sektörüne ve karar vericinin unvanına (CEO, CTO, Pazarlama Direktörü) göre hassas hedefleme sağlar.
  • Facebook/Instagram Ads: Özellikle B2C (mobil oyun, kişisel verimlilik uygulamaları) yazılımları için kullanılır.

3. E-posta Pazarlaması ve Otomasyon (CRM)

• Amaç: Web sitesini ziyaret eden veya bir demo talep eden potansiyel müşterileri beslemek (nurturing) ve sıcak satışa dönüştürmek.
• Araçlar:
  • Mailchimp / Sendinblue: E-posta listelerini yönetmek, kişiselleştirilmiş bültenler ve ürün duyuruları göndermek.
  • Salesforce / HubSpot CRM: Müşteri adaylarının (lead) web sitesi etkileşimlerini, e-posta açılma oranlarını ve satış aşamalarını takip ederek satış ve pazarlama ekiplerini senkronize etmek.

4. Analitik ve Takip Araçları

• Amaç: Pazarlama yatırımlarının geri dönüşünü (ROI) ölçmek ve stratejiyi optimize etmek.
• Araçlar:
  • Google Analytics: Uluslararası ziyaretçilerin hangi ülkeden geldiğini, sitede ne kadar kaldığını ve hangi kanalların en çok trafik getirdiğini anlamak.
  • Hotjar / Crazy Egg: Kullanıcıların web sitesinde nerelere tıkladığını ve hangi noktalarda siteyi terk ettiğini görsel olarak analiz etmek.

Dijital pazarlama araçlarının doğru kullanımı, Türk yazılım firmalarının küresel pazarda rekabet edebilirliğini ve ihracat potansiyelini önemli ölçüde artırmaktadır.

Yazılım İhracatında Yurtdışı Fuarların Önemi

Yurt dışı fuarlar, yazılım firmalarına, dijital ortamda kurulamayacak derinlikte ve hızda iş ilişkileri kurma, pazar analizi yapma ve rekabet avantajı elde etme fırsatları sunar.

1. Yüz Yüze Güven ve İlişki Kurma

• Güvenilirliği Artırma: Yazılım, soyut bir üründür. Büyük kurumsal alıcılar (özellikle ABD ve Avrupa pazarlarında), uzun süreli iş ortaklığı kuracakları firmalarla yüz yüze tanışmak ister. Fuarlar, firmanın fiziksel olarak var olduğunu ve ciddi bir iş ortağı olduğunu gösterir.
• Karar Vericilere Direkt Erişim: Fuarlar, genellikle CTO, CIO, IT Direktörleri gibi anahtar karar vericilerin tek bir çatı altında toplandığı nadir platformlardır. Dijital kanallarla ulaşılması zor olan bu kişilere doğrudan erişim imkanı sunar.

2. Hızlandırılmış Satış Süreci

• Huni Kısaltma: Dijital pazarlama ile aylar sürebilecek potansiyel müşteri besleme (nurturing) süreci, fuarda yapılan başarılı bir demo ve görüşme ile günlere inebilir. Müşteri adayı (lead) kalitesi çok yüksektir.

3. Pazar ve Rakip Analizi

• Anlık Geri Bildirim: Firmanın ürününe, fiyatlandırmasına ve pazarlama materyallerine ilişkin hedef pazardan anlık geri bildirim alma şansı sağlar.
• Rekabeti Gözlemleme: Rakip firmaların standlarını, yeni ürünlerini ve pazarlama stratejilerini yakından inceleme imkanı sunar.

4. Marka Bilinirliği ve İmaj

• Görünürlük: Özellikle uluslararası alanda bilinirliği düşük olan Türk firmaları için fuarlar, yüzlerce potansiyel müşterinin önünden geçen bir vitrin görevi görür.
• Basın ve Medya: Sektörel basın ve analistlerin bulunduğu fuarlar, ürün lansmanları ve duyurular için önemli bir platformdur.

Katılım Sağlanabilecek Önemli Yurt Dışı Yazılım ve Bilişim Fuarları

Yazılım sektörünün odaklandığı niş alanlara göre katılım sağlanabilecek uluslararası fuarlar değişir:

Genel Teknoloji ve Bilişim (Platform Etkinlikleri)

Bu fuarlar, tüm sektörleri kapsar ve global teknoloji trendlerinin sergilendiği en büyük etkinliklerdir.

• CES (Consumer Electronics Show): (Las Vegas, ABD) Tüketici elektroniği ve yeni nesil teknoloji lansmanlarının ana adresi.
• IFA: (Berlin, Almanya) Avrupa’nın en büyük tüketici elektroniği fuarlarından biri.
• GITEX Global: (Dubai, BAE) Orta Doğu, Afrika ve Güney Asya pazarlarına açılmak için stratejik öneme sahip en büyük teknoloji fuarıdır.
• Web Summit / TechCrunch Disrupt: (Çeşitli lokasyonlar) Özellikle startup’lar, yatırımcılar ve Bilişim hizmetleri için önemli etkinliklerdir.

Kurumsal Yazılım ve B2B Teknoloji

• Hannover Messe: (Hannover, Almanya) Endüstriyel teknoloji, otomasyon, Endüstri 4.0 ve kurumsal yazılımlar için Avrupa’daki en büyük B2B fuarıdır.
• MWC (Mobile World Congress): (Barselona, İspanya) Mobil teknoloji, telekomünikasyon ve 5G teknolojilerinin yanı sıra mobil uygulama ve yazılım çözümleri için kritiktir.
• Saas Growth: (Çeşitli Avrupa Şehirleri) Özellikle yazılımı hizmet olarak sunan (SaaS) firmalar için özel konferanslar ve fuarlar.

T.C. Ticaret Bakanlığı Tarafından Desteklenen Organizasyonlar

Türkiye’de yazılım, bilişim ve teknoloji sektöründe faaliyet gösteren firmalar için uluslararası fuarlar, hem küresel iş birlikleri geliştirme hem de ihracat kapasitesini artırma açısından kritik öneme sahiptir. T.C. Ticaret Bakanlığı tarafından desteklenen yurt dışı etkinlikler, firmalara pazar araştırması, ürün tanıtımı ve iş geliştirme fırsatları sunmaktadır. Aşağıdaki fuarlar, 2025 yılı için yazılım ve bilişim firmalarının katılım sağlayabileceği en önemli organizasyonlar arasında yer almaktadır.

Niş Alanlara Özel Fuarlar

Türkiye’de Yazılım ve Bilişim Şirketlerine Sunulan Teşvik ve Vergi İstisnaları

Yazılım ve bilişim şirketleri, Türkiye’de ihracat potansiyeli yüksek ve stratejik kabul edildiği için çeşitli vergi avantajları ve devlet desteklerinden yararlanabilmektedir.

1. Genel Vergi İstisnaları ve Uygulamalar

Yazılım ve bilişim şirketleri, diğer şirketler gibi kazançları üzerinden Kurumlar Vergisi öder.

• Kurumlar Vergisi: Genel oran %25’tir.
  • Sadece yurt dışına yazılım veya bilişim hizmeti satan firmalarda bu oran 5 puan indirimle %20’ye düşebilir.
  • Yurt dışına yapılan yazılım/hizmet satışı yapan firmalar için %80’e kadar kazanç istisnası uygulanabildiğinden, efektif vergi yükü %4–5 seviyesine kadar gerileyebilir.
• Katma Değer Vergisi (KDV):
  • Türkiye içindeki satışlarda %20 KDV hesaplanır.
  • Yurt dışındaki müşterilere yapılan satışlar, “hizmet ihracı” sayılması halinde KDV’den istisna tutulabilir. Böylece uluslararası yazılım gelirleri çoğu durumda KDV’siz olarak elde edilir.
• Genç Girişimci Desteği: 29 yaş altı girişimciler, ilk üç yıl yıllık belirli kazanç tutarı (2025’te 330.000 TL) için gelir vergisi muafiyeti alabilir.

Teknopark/TEKMER/Ar-Ge Merkezi Vergi İstisnaları (5746 ve 4691 Sayılı Kanunlar)

Bu üç yapı, Türkiye’de yazılım, bilişim ve Ar-Ge faaliyetlerini teşvik etmek amacıyla kurulmuş, birbirinden farklı yasalara dayanan ancak benzer vergi ve personel maliyeti avantajları sunan kritik ekosistemlerdir. Bu mekanizmaların temel amacı, firmaların araştırma, geliştirme ve inovasyon maliyetlerini düşürerek, uluslararası rekabet gücü yüksek teknoloji ürünleri (yazılım dahil) geliştirmesini sağlamaktır.

1. Teknopark (Teknoloji Geliştirme Bölgeleri – TGB)

• Yasal Dayanak: 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu.
• Amaç: Üniversite-sanayi işbirliğini güçlendirerek bilgi ve teknoloji transferini sağlamak ve teknoloji tabanlı şirketlerin kurulmasını hızlandırmaktır.
• Ana Avantajlar: Teknopark, bu üç yapı arasında en kapsamlı ve doğrudan kazanç istisnası sağlayan modeldir.
  • Kurumlar Vergisi Muafiyeti: Teknopark’ta geliştirilen yazılımlardan elde edilen kazançlar, 31.12.2028 tarihine kadar %100 oranında Kurumlar Vergisinden istisnadır. (Bu süre uzatılabilir.)
  • Personel Ücretleri: Yazılım geliştirme, Ar-Ge ve destek personeli ücretleri, belirli şartlar dahilinde Gelir Vergisinden tamamen istisnadır. Bu, özellikle yazılımcı maliyetlerini ciddi ölçüde düşürür.

2. Ar-Ge Merkezi

• Yasal Dayanak: 5746 Sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun.
• Amaç: Bir şirketin kendi bünyesinde, sürekli ve yoğun Ar-Ge faaliyeti yürütmesi için belirli kriterleri (minimum personel sayısı gibi) sağlayarak kurduğu birimdir.
• Ana Avantajlar: Doğrudan kazanç muafiyeti yerine, maliyetler üzerinden vergi indirimi sağlar.
  • Ar-Ge İndirimi: Yapılan Ar-Ge harcamaları, Kurumlar Vergisi matrahından %100 ila %150 oranında indirilir. Bu, vergi matrahını önemli ölçüde düşürür.
  • Personel Ücretleri: Personel ücretlerinin önemli bir kısmı (%80 ila %95 arası) Gelir Vergisi stopajından istisnadır. Ayrıca, SGK işveren payının yarısı teşvik edilir.

3. TEKMER (Teknoloji Geliştirme Merkezi)

• Yasal Dayanak: 5746 Sayılı Kanun kapsamındaki teşviklerden yararlanır ve genellikle KOSGEB gibi kurumlarla işbirliği içinde kurulur. Daha küçük ölçekli, başlangıç aşamasındaki (startup) firmalara kuluçka ve altyapı desteği sağlamaya odaklanır.
• Ana Avantajlar: TEKMER, genellikle Teknopark’a girmeye hak kazanamayan ancak Ar-Ge yapan genç firmaları hedefler.
  • Kurumlar Vergisi: Teknopark’taki gibi doğrudan kazanç muafiyeti yoktur. Ancak, 5746 Sayılı Kanun kapsamında Ar-Ge İndirimi (matrahtan indirim) ve diğer personel teşviklerinden yararlanır.
  • Personel Ücretleri: Ar-Ge merkezleriyle benzer şekilde, personel ücretlerinde Gelir Vergisi stopaj desteği (%80 ila %95) uygulanır.

Yazılım Sektörü İçin Stratejik Önemi

Bu teşvikler sayesinde, bir yazılım firması (özellikle ihracat yapanlar):

1. Maliyetleri Azaltır: Personel maaşları üzerindeki vergi yükünü ve Ar-Ge harcamalarını azaltır.
2. Kârlılığı Artırır: Teknopark’ta olduğu gibi, ürün satışından elde edilen kazançtan Kurumlar Vergisi ödemeyebilir.
3. Rekabet Edebilir: Uluslararası rakiplerine karşı daha düşük maliyetli Ar-Ge yapma ve personel çalıştırma avantajı elde eder, bu da fiyat rekabetini güçlendirir.

Özetle: Yazılım şirketleri, kuruluş aşamasına ve büyüme hedeflerine göre bu üç teşvik modelinden birini veya birden fazlasını (Teknopark’ta yer alıp aynı zamanda ihracat teşviklerinden yararlanmak gibi) seçerek operasyonel ve finansal avantajlar elde eder.

 Bilişim İhracatı Destekleri (Ticaret Bakanlığı)

Ticaret Bakanlığı tarafından sağlanan Bilişim İhracatı Destekleri, 5447 Sayılı Karar (Türkiye Bilişim Sektörünün Uluslararasılaşması ve E-TURQUALITY Programı) kapsamında yürütülür. Bu programlar, yazılım ve bilişim firmalarının yurt dışı pazarlama, markalaşma ve operasyonel maliyetlerini sübvanse ederek global ölçeklenmeyi (scaling) hızlandırmayı amaçlar.

Programın Temel Amacı ve Yaklaşımı

• Hizmet İhracatını Teşvik: Yazılım, bilişim hizmetleri, dijital oyunlar ve danışmanlık gibi yüksek katma değerli hizmetlerin ihracatını temel hedef olarak belirler.
• Önce Harcama, Sonra Destek: Destekler genellikle geri ödemesiz hibe niteliğindedir. Firma harcamayı yapar ve belgeler, ardından Bakanlık harcamanın belirli bir yüzdesini (genellikle %50-60) hibe olarak iade eder.
• Stratejik Öncelik: Bu destekler, ihracat yapan firmaların en kritik maliyet kalemlerini (reklam, komisyon, kira) doğrudan hafifletmeye odaklanır.

TÜBİTAK Teknoloji ve Ar-Ge Proje Destekleri

TÜBİTAK (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu), yazılım ve bilişim sektöründe yenilikçiliği ve bilimsel derinliği teşvik etmek amacıyla projeler bazında finansal destekler sunan temel kamu kurumudur. TÜBİTAK destekleri, firmaların ticarileşme riskini azaltarak, araştırma yoğun ve yüksek teknoloji odaklı projeleri hayata geçirmesini sağlar.

Bu destekler özellikle yazılım projelerinde; yeni oyun motorları, yapay zekâ (AI) algoritmaları, büyük veri analizi yazılımları, siber güvenlik çözümleri ve karma gerçeklik (AR/VR) uygulamaları gibi Ar-Ge yoğun alanlara odaklanmaktadır.

Desteklerin Temel Amacı ve Özellikleri

• Risk Paylaşımı: Projenin yüksek riskli Ar-Ge aşamasının maliyetini üstlenerek, firmaların yenilikçi fikirlere yatırım yapmasını teşvik eder.
• Hibe Esaslı Destek: Desteklerin büyük bir kısmı, geri ödemesiz hibe şeklindedir.
• Kapsanan Giderler: Personel maaşları, yazılım lisansları, donanım alımları, test ve analiz hizmetleri gibi projenin bilimsel ve teknik gereksinimlerini karşılayan tüm kalemler kapsama alınabilir.

KOSGEB Destekleri

KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), Türkiye’deki KOBİ’lerin gelişimini destekleyen temel kuruluştur. Yazılım ve bilişim sektörü, KOSGEB tarafından orta-yüksek teknoloji alanı olarak sınıflandırıldığı için kurumun birçok hibe ve finansman desteğinden doğrudan yararlanabilmektedir.

KOSGEB destekleri, özellikle yazılım firmalarının kuruluş, ilk personel istihdamı, ekipman alımı ve uluslararası pazarlara açılma aşamalarındaki nakit ihtiyacını karşılamada kritik rol oynar.

KOSGEB Girişimcilik Desteği (İleri Girişimci Programı): 

Yeni kurulan yüksek teknoloji (yazılım, oyun, yapay zekâ) girişimlerine personel, makine ve yazılım giderleri için destek sağlar. Toplam destek tutarı 1,5 Milyon TL’ye kadar ulaşabilir, faizsiz ve komisyonsuz geri ödeme imkanı sunar.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Desteği:

Mevcut işletmelerin büyüme ve ölçeklenme kapasitesini artırmaları için, 1.000.000 TL – 20.000.000 TL arası kredi kullanımı için faiz/kâr payı desteği sağlar.

KOSGEB Küresel Rekabetçilik Desteği:

İhracat odaklı ölçeklenmeyi teşvik eder. 20.000.000 TL – 50.000.000 TL arasında kredi kullanımı için faiz/kâr payı desteği sağlar.

Genel Sonuç ve Kapsamlı Değerlendirme

Türkiye yazılım ve bilişim sektörü, 1980’lerde başlayan yerel ticari yazılımlar odağından, günümüzde küresel çapta rekabet eden yüksek teknolojili bir ihracat ekosistemine dönüşmüştür. Sektör, son on yılda yakaladığı ivmeyle, özellikle mobil uygulama, oyun geliştirme (FinTech ve Siber Güvenlik gibi niş alanlarla birlikte) konusunda uzmanlaşmıştır.

Ekonomik Performans Açısından: Sektörün bu dönüşümü, ekonomik verilere de net bir şekilde yansımaktadır. TÜİK verilerine göre (2023-2024) “Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri” ihracat kaleminde, Türkiye’nin toplam hizmet ihracatı içindeki payını artırarak lokomotif bir rol üstlenmiştir. Bu yüksek büyüme oranları, yazılımın dış ticaret açığının kapatılmasında kritik bir döviz kazandırıcı alan olduğunu kanıtlamaktadır.

Teşvik ve Destek Yapıları: Bu başarının temelinde, devletin uyguladığı kararlı teşvik ve destek politikaları yatmaktadır:

Türkiye yazılım ve bilişim sektörü, sahip olduğu genç, analitik insan kaynağı ve doğru kurgulanmış teşvik ekosistemi sayesinde, yalnızca yazılım üreten değil, aynı zamanda veri odaklı büyüyen, yüksek katma değerli dijital ihracat gerçekleştiren ve küresel ekonomideki yerini kalıcı olarak sağlamlaştırmaya devam eden stratejik bir merkez olma potansiyelini taşımaktadır.