Türkiye’de Fintech (Finansal Teknolojiler) Sektörünün Geçmişi ve Gelişimi

Türkiye’de finansal teknolojiler (Fintech) sektörü, güçlü bankacılık altyapısı, teknolojiye hızla adapte olan genç nüfusu ve regülatif gelişmelerin etkisiyle son yirmi yılda muazzam bir dönüşüm geçirmiştir. Sektörün gelişimi, geleneksel bankacılık sınırlarının aşılarak inovatif finansal çözümlerin demokratikleşmesi yönünde ilerlemiştir.

1. Dönem: Geleneksel Altyapının İnşası (1990’lar – 2010)

Türkiye’de finansal inovasyonun temelleri 1990’da Bankalararası Kart Merkezi’nin (BKM) kurulmasıyla atıldı. 1990’ların sonu ve 2000’lerin başı, internet bankacılığının ve alternatif dağıtım kanallarının Türkiye pazarına giriş yaptığı yıllardı. Bu dönemde bankalar, teknolojiye ciddi yatırımlar yaparak kendi iç “fintech” departmanlarını oluşturdular ve Avrupa standartlarının ötesinde bir dijital bankacılık altyapısı kurdular.

2. Dönem: Bağımsız Fintech’lerin Doğuşu ve Regülasyon (2010 – 2020)

2010’lu yıllar, banka dışı bağımsız finansal teknoloji girişimlerinin (startup) sahneye çıktığı dönemdir. Sektörün en büyük kırılma noktası, 2013 yılında yürürlüğe giren 6493 sayılı “Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun” olmuştur.

• Etkisi: Bu kanun, e-para lisanslamasını standart hale getirerek ödeme sistemleri ve dijital cüzdan girişimlerinin yasal bir zeminde hızla çoğalmasını sağladı. (Örn: Iyzico, Papara, ininal).
• BKM Express ve TROY: 2012’de dijital cüzdan BKM Express, 2016’da ise Türkiye’nin ilk yerli ödeme yöntemi TROY hayata geçirilerek ekosistemin bağımsızlığı güçlendirildi.

3. Dönem: Açık Bankacılık, Dijital Bankalar ve Olgunlaşma (2020 – Günümüz)

Pandemi ile birlikte ivmelenen nakitsiz toplum vizyonu, regülatif yeniliklerle desteklendi.

• Açık Bankacılık (Open Banking) ve FAST: TCMB tarafından hayata geçirilen FAST (Fonların Anlık ve Sürekli Transferi) sistemi ve TR Karekod standartları ödemelerde devrim yarattı.
• Dijital Bankacılık Lisansları: 2022’de BDDK’nın “Şubesiz/Dijital Bankacılık” yönetmeliği ile fiziksel şubesi olmayan Neobank’ların önü açıldı.
• Hizmet Modeli Olarak Bankacılık (BaaS): Gömülü finans (embedded finance) uygulamalarının yaygınlaşmasıyla e-ticaret, telekomünikasyon ve perakende devleri kendi fintech çözümlerini sunmaya başladı.

Fintech Yazılım Türleri ve Üretim Yapısı

Fintech sektörü, geleneksel finansı dijitalleştiren ve merkeziyetsizleştiren çeşitli yazılım türlerinden ve modern üretim mimarilerinden oluşur.

Temel Fintech Yazılım Türleri

Türkiye’deki pazar payı ve büyüme potansiyeline göre ana yazılım türleri şunlardır:

1. Ödeme Geçitleri (Payment Gateways) ve POS Yazılımları: E-ticaret siteleri ile finansal kurumlar arasındaki veri akışını şifreleyerek sağlayan, API (Uygulama Geliştirme Arayüzü) tabanlı entegrasyonlar.
2. Dijital Cüzdanlar ve E-Para Yazılımları: Kullanıcıların fonlarını saklamasına, P2P (kişiden kişiye) para transferi yapmasına ve fatura ödemesine olanak tanıyan mobil odaklı uygulamalar.
3. Regtech (Düzenleyici Teknolojiler): KYC (Müşterini Tanı), AML (Kara Para Aklamayı Önleme) ve dijital kimlik doğrulama süreçlerini otomatize eden yazılımlar.
4. Insurtech (Sigorta Teknolojileri): Hasar tespiti, poliçe yönetimi ve risk analizi için yapay zeka (AI) ve makine öğrenimi (ML) kullanan sistemler.
5. Servis Modeli Olarak Bankacılık (BaaS – Banking as a Service): Finansal olmayan şirketlerin kendi platformlarına bankacılık ürünlerini (kredi, hesap, kart) entegre etmesini sağlayan beyaz etiketli (white-label) yazılımlar.
6. Blokzincir ve Kripto Varlık Platformları: Merkeziyetsiz finans (DeFi), akıllı sözleşmeler (smart contracts) ve kripto para borsası altyapıları.

Üretim Yapısı ve Geliştirme Mimarisi

Türkiye’de fintech yazılım üretimi, küresel standartlara uygun, esnek ve yüksek güvenlikli mimariler üzerine inşa edilmektedir:

• Mikroservis Mimarisi (Microservices): Monolitik yapıların aksine, her bir finansal işlevin bağımsız bir servis olarak çalıştığı, yüksek ölçeklenebilirlik sunan yapılar.
• API Öncelikli Geliştirme (API-First Development): Sistemlerin diğer bankalar, ödeme kuruluşları ve e-ticaret platformları ile sorunsuz konuşabilmesi için API standartlarına göre üretilmesi.
• Veri Yerelleştirmesi ve Güvenlik: KVKK (Kişisel Verilerin Korunması Kanunu) ve BDDK regülasyonları gereği, finansal verilerin Türkiye sınırları içerisinde tutulması zorunluluğu, yerel veri merkezi (datacenter) kullanımını ve On-Premise/Özel Bulut (Private Cloud) çözümlerinin üretimini zorunlu kılmaktadır.
• Agile ve DevSecOps: Geliştirme süreçleri tamamen Çevik (Agile) metodolojilerle yürütülürken, finansal veri sızıntılarını önlemek için güvenlik, yazılım geliştirme döngüsünün en başına (DevSecOps) entegre edilmektedir.

Türkiye’de Fintech Ekosistemi ve Yatırımlar

Türkiye Fintech ekosistemi, yerel pazardaki %90’ı aşan mobil penetrasyonu bir avantaja çevirerek sadece bölgesel bir güç değil, küresel çapta milyar dolarlık hacimlere ulaşan “Unicorn”lar (Türkiye’deki adıyla Turcorn) çıkaran bir yapıya dönüşmüştür. Ekosistem, ödeme kuruluşlarından varlık yönetimine kadar geniş bir yelpazede hızla ölçeklenmeye devam etmektedir.

Ekosistemin Temel Dinamikleri ve Pazar Büyüklüğü

Sektörün büyümesini tetikleyen temel faktörler, regülatif kolaylıklar ve tüketicilerin dijital adaptasyon hızıdır.

• • Finansal Kapsayıcılık ve Kullanıcı Hacmi: Dijital cüzdan ve e-para kullanımında muazzam bir artış yaşanmaktadır. Örneğin, sektörün lider e-para kuruluşlarından Papara, 2024-2025 dönemi itibarıyla 18 milyonun üzerinde kullanıcıya ulaşarak geleneksel bankaların müşteri sayılarıyla doğrudan rekabet eder hale gelmiştir.
  • İşlem Hacmi: Bankalararası Kart Merkezi (BKM) verilerine göre, Türkiye’de temassız ödemeler ve dijital işlemler, mağaza içi ödemelerin ve e-ticaretin lokomotifi konumundadır; toplam kredi kartı işlemlerinin çok büyük bir kısmı artık dijital cüzdanlar ve sanal poslar üzerinden geçmektedir.

• Kurumsal Girişim Sermayelerinin (CVC) Rolü: İş Bankası (Maxis), Garanti BBVA (Garanti BBVA Partners) ve Akbank (Ak Portföy) gibi devler, kurumsal GSYF’ler (Girişim Sermayesi Yatırım Fonları) aracılığıyla fintech ekosistemine doğrudan milyonlarca dolarlık fonlama sağlamaktadır.

Tablo 1: Fintech Alt Sektörleri ve Öne Çıkan Başarı Örnekleri (Rakamlarla)

Tablo 2: Türkiye Fintech Ekosistemi Yatırım Büyüklükleri ve Eğilimler

Tablo 3: Pazar Dinamikleri ve Mega Trendler

Türkiye’de Fintech ile İlgili Kurumlar

Türkiye’de fintech ekosistemi, hem düzenleyici kurumlar hem de sektörel birlik ve topluluk yapıları tarafından şekillendirilen çok katmanlı bir yönetişim modeline sahiptir. Sektörün temel çerçevesi, ödeme ve elektronik para kuruluşlarının lisanslanması ve gözetimi konusunda yetkili olan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından belirlenir; bu kapsamda ödeme hizmetleri, açık bankacılık, servis modeli bankacılığı ve ödeme sistemleri altyapısına ilişkin teknik ve operasyonel standartlar TCMB rehberliğinde uygulanır. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) ise bankalar ve dijital bankalar dahil olmak üzere kredi kuruluşlarının lisanslanması ve faaliyet ilkelerinin denetiminden sorumludur. 

Sermaye piyasası ürünleri, robo-danışmanlık platformları ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarının düzenlenmesinde ise Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) rol oynar. Veri güvenliği ve kullanıcı mahremiyeti, fintech’lerin API tabanlı modellerinde kritik olduğundan KVKK ile kişisel veri işleme süreçleri uyumlu şekilde yürütülmek zorundadır. 

Ekosistemde sektör içi koordinasyon, standartlaştırma ve temsil işlevini Türkiye Ödeme ve Elektronik Para Kuruluşları Birliği (TÖDEB) üstlenirken, ulusal kartlı ödeme altyapısının geliştirilmesi ve TROY yerli kart şemasının yönetimi Bankalararası Kart Merkezi (BKM) tarafından gerçekleştirilir. Ayrıca Fintech İstanbul ve benzeri platformlar, eğitim, topluluk oluşturma ve yatırımcı–girişimci etkileşimi sağlayarak bilgi paylaşımını teşvik eder; 

Teknoparklar, hızlandırma programları ve kuluçka merkezleri ise fintech şirketlerine hem teknik hem de ticarileşme sürecinde ölçeklenme desteği sağlar. Bu çok aktörlü yapı, Türkiye’de fintech sektörünün hem düzenli, hem rekabetçi, hem de yenilikçi bir şekilde gelişmesini mümkün kılmaktadır.

Harika bir detaylandırma talebi. Copy Creator olarak, raporunuzun veya blog/bülten içeriklerinizin yıldızı olabilecek nitelikte, TÜBİTAK teşviklerini finansal teknoloji (Fintech) dikeyinde en ince ayrıntısına kadar inceleyen, stratejik tablolarla zenginleştirilmiş ve okuyucuyu (girişimcileri, yatırımcıları veya yöneticileri) doğrudan aksiyona geçirecek o kapsamlı yazıyı aşağıda hazırladım.

Finansal Teknoloji Şirketlerine Sunulan Vergi İstisnaları 

Küresel dijitalleşme vizyonu doğrultusunda fintech sektörünün önemi her geçen gün artarken, Türkiye Cumhuriyeti devleti bu alanda faaliyet gösteren firmalara muazzam avantajlar sunmaktadır. Doğru kurgulanmış finansal teknolojiler sektörü yatırımları; hibe, vergi istisnası ve prim destekleriyle birleştiğinde şirketlerin büyüme hızını katlamaktadır.

Peki, fintech sektörü hangi desteklerden yararlanabilir? Kurulum aşamasındaki bir startuptan, küresel pazara ürün satan “Unicorn” adaylarına kadar tüm bilişim sektörü oyuncuları için geçerli olan başlıca destek ve vergi istisnalarını, sektörel örneklerle aşağıda detaylandırıyoruz.

1. Teknopark (TGB) Vergi İstisnaları ve Avantajları (4691 Sayılı Kanun)

Türkiye’de yazılım firmaları teknopark fırsatları, işletmelerin vergi yükünü neredeyse sıfıra indiren en köklü ve güçlü sistemdir. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri’nde (TGB) ofisi bulunan ve projesi onaylanan yazılım şirketleri benzersiz muafiyetlere sahip olur.

• Kurumlar Vergisi Muafiyeti: Bölgede geliştirilen yazılımın satışından elde edilen kazanç, %100 Kurumlar Vergisinden muaftır.
• KDV İstisnası: Üretilen sistem, veri yönetimi, iş uygulamaları ve oyun yazılımlarının satışı KDV’den istisnadır.
• Gelir Vergisi Stopajı ve SGK Desteği: Ar-Ge projesinde çalışan yazılımcıların maaşlarından kesilen gelir vergisi sıfırlanır ve SGK işveren priminin %50’si devlet tarafından karşılanır.

Sektörel Örnek ve Kullanım Senaryosu: B2B muhasebe yazılımı geliştiren ve Teknopark’ta faaliyet gösteren bir firma düşünün. Firma, bu yazılımdan 2026 yılında 20 Milyon TL net kâr elde ettiğinde, normal şartlarda ödemesi gereken yaklaşık 5 Milyon TL’lik Kurumlar Vergisi’ni ödemez. Ayrıca, bünyesinde aylık brüt 150.000 TL maaşla çalışan 10 Kıdemli Yazılım Geliştirici (Senior Developer) için ödemesi gereken Gelir Vergisi stopajı ve SGK işveren payı maliyetlerinde milyonlarca liralık tasarruf sağlar. Elde edilen bu fon, ekibin genişletilmesi için öz sermaye olarak şirkette kalır.

2. Ar-Ge ve Tasarım Merkezi Teşvikleri (5746 Sayılı Kanun)

Fiziksel olarak bir Teknopark’ta yer alamayan ancak kendi ofisinde inovatif yazılımlar geliştiren, en az 15 (bazı özel durumlarda 30) Ar-Ge personeline sahip şirketler “Yerinde Ar-Ge Merkezi” belgesi alarak yazılım sektörü teşvikleri havuzundan yararlanabilir.

• Ar-Ge İndirimi (%100): Ar-Ge harcamalarının (personel, lisans, amortisman vb.) tamamı, kurum kazancından indirim konusu yapılır.
• Damga Vergisi ve Gümrük Vergisi Muafiyeti: Proje kapsamındaki kağıt işlemleri damga vergisinden, yurt dışından getirilen Ar-Ge cihazları (özel sunucular vb.) gümrük vergisinden muaftır.

Sektörel Örnek ve Kullanım Senaryosu: Kendi şirket merkezinde bulut tabanlı bir İnsan Kaynakları (SaaS) platformu geliştiren bir teknoloji firması, Ar-Ge Merkezi statüsü alır. Yıl boyunca yazılımcı maaşları, sunucu kiralama ve proje giderleri için toplam 30 Milyon TL harcama yapar. Firma yıl sonunda beyanname verirken, bu 30 Milyon TL’lik tutarı kurumlar vergisi matrahından ekstra bir indirim kalemi olarak düşer ve ciddi bir vergi kalkanı oluşturur.

3. TEKMER (Teknoloji Geliştirme Merkezleri) Vergi İstisnaları ve Avantajları

KOSGEB destekli olarak kurulan Teknoloji Geliştirme Merkezleri (TEKMER), özellikle kuluçka (incubation) ve kuluçka sonrası büyüme aşamasındaki yazılım girişimleri için hayati bir köprü görevi görür. Fiziksel olarak bir Teknopark’ta yer bulamayan veya henüz kurumsal bir “Ar-Ge Merkezi” olacak kadar büyük bir ekibe sahip olmayan bilişim sektörü şirketleri, TEKMER bünyesinde yer alarak çok güçlü yazılım firmaları teşvikleri elde edebilirler.

TEKMER’de faaliyet gösteren işletmeler, 5746 Sayılı Kanun kapsamında “Teknoloji Merkezi İşletmesi” statüsü kazanır. Bu statü onlara doğrudan vergi avantajları sağlarken, aynı zamanda KOSGEB’in hibe programlarına (Ar-Ge, Ür-Ge ve İnovasyon) çok daha kolay erişim imkanı tanır.

Yazılım firmalarının bu üç yapı arasında seçim yaparken en çok dikkat etmesi gereken husus Kurumlar Vergisi avantajının nasıl uygulandığıdır:

• Teknopark (Kazanç İstisnası): Şirketiniz 1 Milyon TL harcayıp, ürettiği yazılımı 100 Milyon TL’ye satarsa, aradaki 99 Milyon TL’lik kâr üzerinden vergi ödemezsiniz. Satış hacmi ve kârlılığı yüksek şirketler için en kârlı modeldir.
• Ar-Ge Merkezi ve TEKMER (Ar-Ge İndirimi): Şirketiniz 1 Milyon TL harcayıp, ürettiği yazılımı 100 Milyon TL’ye satarsa; sadece o 1 Milyon TL’lik harcama tutarını kurumlar vergisi matrahından ekstra düşebilirsiniz. Kalan devasa kâr üzerinden vergi ödersiniz. Bu model, kârlılıktan ziyade gideri (harcaması) çok yüksek olan firmalar için avantajlıdır.

TÜBİTAK Ar-Ge Destekleri

Finansal teknoloji dünyasında oyunun kurallarını değiştiren, küresel çapta rekabet edebilir ve ölçeklenebilir ürünler ortaya koymak, yalnızca parlak bir fikir değil; aynı zamanda yüksek kalibreli mühendislik, ileri teknoloji mimarileri ve ciddi bir Ar-Ge bütçesi gerektirir.

Özellikle yapay zeka (AI), makine öğrenimi (ML), blokzincir (blockchain) ve büyük veri (big data) gibi maliyetli teknolojilerin kullanıldığı Fintech projelerinde, şirketlerin en büyük zorluğu “nakit yakım hızını” (cash burn rate) kontrol etmektir. İşte tam bu noktada TÜBİTAK (TEYDEB – Teknoloji ve Yenilik Destek Programları Başkanlığı) devreye girerek, teknolojik belirsizlik barındıran projelere geri ödemesiz (hibe) destekler sunmakta ve girişimlerin omuzlarındaki mali yükü büyük ölçüde almaktadır.

1. Fintech KOBİ’lerinin Yararlanabileceği Temel TÜBİTAK Programları

Fintech şirketleri (eğer KOBİ statüsündelerse), proje bütçelerine, Ar-Ge tecrübelerine ve projenin ölçeğine göre farklı destek programlarına başvurabilirler. Aşağıdaki tabloda sektörde en çok tercih edilen üç ana program detaylandırılmıştır:

Stratejik Not: %75 destek oranı şu anlama gelmektedir; TÜBİTAK tarafından onaylanan bir Ar-Ge projesi kapsamında yaptığınız her 1.000.000 TL’lik onaylı harcamanın 750.000 TL’si şirketinize nakit olarak geri ödenir. Bu, öz sermayeden veya yatırımcı fonundan tasarruf etmek için muazzam bir fırsattır.

2. TÜBİTAK Tarafından Desteklenen Harcama Kalemleri

TÜBİTAK, projenin başarıya ulaşması için gereken “Ar-Ge ve Yenilik” faaliyetlerini destekler. Fintech özelinde en yoğun kullanılan ve iadesi alınan harcama kalemleri şunlardır:

3. TÜBİTAK’a Sunulabilecek İnovatif Fintech Proje Örnekleri

TÜBİTAK, piyasada halihazırda var olan standart bir e-ticaret altyapısını veya rutin bir mobil uygulamayı desteklemez. Projenin kabul alabilmesi için ortada aşılması gereken bir “teknolojik belirsizlik” ve “Ar-Ge niteliği” olmalıdır.

Aşağıda TÜBİTAK hakem heyetlerinden onay alma potansiyeli çok yüksek, Ar-Ge derinliği barındıran örnek Fintech projeleri yer almaktadır:

A. Yapay Zeka (AI) ve Makine Öğrenimi (ML) Odaklı Projeler

• Derin Öğrenme Tabanlı Dinamik Dolandırıcılık Tespiti (Fraud Detection): Geleneksel kural tabanlı (rule-based) anti-fraud sistemlerinin aksine; kullanıcı davranışlarını, cihaz biyometrisini ve harcama anomalilerini milisaniyeler içinde analiz ederek kendi kendine öğrenen (self-learning) ve sahte işlemleri işlem anında bloke eden yapay zeka motoru geliştirilmesi.
• Alternatif Veri ile Kredibilite Skorlama Algoritması: Geleneksel bankacılık verisi (KKB skoru) olmayan tüketiciler (unbanked) için; dijital ayak izi, e-ticaret alışkanlıkları ve GSM verilerini tamamen KVKK’ya uygun şekilde anonimize ederek işleyen ve anlık bir mikro-kredi skoru üreten makine öğrenimi modeli.

B. Blokzincir (Blockchain) ve Dağıtık Defter Teknolojileri (DLT)

• B2B Açık Bankacılık İçin Akıllı Sözleşme (Smart Contract) Mutabakat Platformu: Tedarik zinciri finansmanında, şirketler arası (B2B) çoklu para birimi mutabakatlarını ve fatura eşleştirmelerini insan müdahalesi olmadan, blokzincir üzerinde otomatik ve şeffaf bir şekilde gerçekleştiren kriptografik altyapı tasarımı.

C. İleri Veri Analitiği ve Doğal Dil İşleme (NLP)

• NLP Tabanlı Algoritmik Robo-Danışman (Wealthtech): Bireysel yatırımcıların piyasa trendlerini takip edebilmesi için; Türkçe karmaşık ekonomi haberlerini, sosyal medya metinlerini ve KAP duyurularını duygu analizi (sentiment analysis) ile anlık işleyen, buna göre portföy optimizasyonu tavsiyeleri üreten otonom yatırım asistanı.

Özet ve Stratejik Kazanımlar

Finansal teknoloji şirketleri için bir TÜBİTAK projesini başarıyla tamamlamak, yalnızca maddi bir hibe (nakit akışı) sağlamakla kalmaz. Aynı zamanda girişiminize “Devlet tarafından teknolojik derinliği onaylanmış bir Ar-Ge şirketi” prestijini kazandırır. Bu onay etiketi, özellikle tohum (seed) ve Seri A yatırım turlarında yerli ve yabancı Risk Sermayesi (VC) fonlarının gözünde şirket değerlemenizi (valuation) doğrudan artıran stratejik bir kaldıraç görevi görmektedir.

Harika bir stratejik adım! TÜBİTAK destekleri teknolojinin “Ar-Ge ve mutfak” kısmını fonlarken, KOSGEB destekleri bu teknolojinin şirketleşmesi, ticarileşmesi, ölçeklenmesi ve küresel pazarlara açılması süreçlerini uçtan uca kapsar.

Finansal teknoloji (Fintech) firmalarınızın NACE 62.01 (Bilgisayar programlama faaliyetleri) kodu, KOSGEB’in stratejik öncelikli olarak belirlediği ve teknoloji odaklı destek programlarına dahil ettiği ana faaliyet kodlarından biridir. İmalat sektörü (Kısım C) için zorunlu tutulan Sanayi Sicil Belgesi veya YODA (Yalın Olgunluk Değerlendirme Analizi) gibi şartlar, NACE 62.01 kodlu bilişim firmaları için zorunlu değildir. Bu durum, fintech şirketleri için başvuru süreçlerinde büyük bir esneklik ve hız sağlar.

Danışmanlık raporunuzun ilgili bölümü için SEO/GEO uyumlu, otoriter ve azami detay barındıran içeriği aşağıda hazırladım:

Finansal Teknoloji (Fintech) Şirketleri İçin KOSGEB Destek ve Ölçeklenme Rehberi (NACE 62.01)

Türkiye’de finansal teknoloji ekosisteminin büyümesi, sadece parlak fikirlere değil; aynı zamanda sürdürülebilir işletme sermayesine, güçlü insan kaynağına ve küresel pazarlama stratejilerine dayanmaktadır. KOSGEB, NACE 62.01 (Bilgisayar programlama faaliyetleri) kodu ile faaliyet gösteren fintech girişimlerini kuruluş aşamasından küresel rekabet aşamasına kadar üç ana programla desteklemektedir.

1. KOSGEB Girişimci Destek Programı (Tohum ve Kuruluş Aşaması)

Bu program, ülkemizin stratejik öncelikleri doğrultusunda yeni kurulan işletmelerin hayatta kalma oranlarını artırmak ve sürdürülebilirliklerini sağlamak amacıyla tasarlanmıştır. İşletmeler kuruluşlarından itibaren ilk 1 yıl içinde “İş Kurma Desteğine”, ilk 3 yıl içinde ise “İş Geliştirme Desteğine” başvurabilirler. İşletme veya girişimci, iş kurma desteği ile birlikte iş geliştirme veya iş geliştirme faiz/kar payı desteğinden yararlanabilir.

1. İş Kurma Desteği (%100 Geri Ödemesiz / Hibe)

• Kuruluş Desteği: Sermaye şirketi (Limited/Anonim) statüsünde kurulan fintech’lere 20.000 TL geri ödemesiz destek sağlanır. Girişimcinin genç (35 yaş altı), kadın, engelli, gazi veya birinci derecede şehit yakını olması durumunda bu tutara 10.000 TL ilave edilir.
• Personel Giderleri Desteği: İşletmenin 1., 2. ve 3. yıllarında belirlenen dönemlerde SGK prim gün sayısının 360 ve üzeri olması şartıyla, her bir dönem için 1 aylık brüt asgari ücretin işverene toplam maliyet tutarı kadar geri ödemesiz destek verilir.

1. İş Geliştirme Desteği (%80 Geri Ödemeli / Faizsiz Kredi)

• Destek Tutarı: Toplamda 1.500.000 TL‘ye kadar geri ödemeli destek sağlanır. Girişimcinin genç, kadın veya engelli vb. olması durumunda bu limite 150.000 TL ilave edilir. İş kurma ve İş geliştirme desteklerinin ikisinden de yararlanılması durumunda üst limit 2.000.000 TL‘dir.
• İş Geliştirme Faiz/Kar Payı Desteği (Alternatif): Jüri puanı 50 ve üzeri olan kadın veya genç girişimciler, İş Geliştirme Desteği yerine 1.000.000 TL üst limitli ve 36 ay vadeli kredinin faiz/kar payı desteğinden faydalanabilirler. Bu destekte KOSGEB, kredi faiz/kar payı oranının %50’sini karşılar.

2. KOSGEB Kapasite Geliştirme Destek Programı (Ölçeklenme ve Büyüme Aşaması)

Kuruluş aşamasını başarıyla tamamlamış, ürün-pazar uyumunu (Product-Market Fit) yakalamış fintech KOBİ’lerinin teknolojik altyapılarını büyütmeleri için uygulanan programdır. Mikro işletmeler bu programa başvuramaz; yalnızca Küçük ve Orta büyüklükteki işletmeler yararlanabilir.

• Kimler Başvurabilir? 3 yıllık periyotta istihdam veya net satışlarında yıllık ortalama %10 ve üzeri büyüme gösteren “Hızlı Büyüyen İşletmeler” başvurabilir. Ancak; TÜBİTAK/KOSGEB Ar-Ge projesini başarıyla tamamlamış olanlar, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde (Teknopark) veya TEKMER’de faaliyet gösteren fintech firmaları “hızlı büyüme” şartından muaf tutularak doğrudan başvuru hakkı kazanırlar.
• Destek Tutarı ve Oranı: KOSGEB ile protokol imzalayan bankalardan kullanılacak kredinin faiz/kar payı giderleri geri ödemesiz olarak KOSGEB tarafından karşılanır.
• Kredi Limitleri: İşletme başına kullandırılabilecek kredinin alt limiti 1.000.000 TL, üst limiti ise 20.000.000 TL‘dir. Desteklenecek azami kredi vadesi 36 aydır.

3. KOSGEB Küresel Rekabetçilik Destek Programı (Globalleşme ve İhracat Aşaması)

Artık iç pazara sığmayan, yenilikçi finansal ürünlerini yurt dışına ihraç etmek ve küresel ekosistemde rekabet avantajı elde etmek isteyen Limited veya Anonim Şirket statüsündeki olgun fintech’ler içindir.

• Kimler Başvurabilir? Orta yüksek ve yüksek teknoloji düzeyinde (NACE 62) faaliyet gösterip son üç yıl içerisinde her yıl ihracatını artıran veya Turcorn 100 Programı kapsamına alınan işletmeler yararlanabilir.
• Destek Tutarı ve Kredi Limitleri: Bu programda işletme başına kredi alt limiti 20.000.000 TL, üst limiti ise 50.000.000 TL gibi devasa bir hacme ulaşır. Kredi vadesi 36 aydır.
• Destek Üst Limiti: KOSGEB tarafından işletme başına yıllık olarak sağlanacak faiz/kar payı desteğinin (hibesinin) üst limiti 10.000.000 TL‘yi geçemez.

Tablo: Fintech Firmaları İçin KOSGEB Destek Programları Karşılaştırması

Fintech Şirketleri İçin Örnek Proje ve Desteklenen Harcama Kalemleri

KOSGEB, bu üç program kapsamında da finansal teknoloji şirketlerinin ölçeklenmesi için kritik olan şu gider kalemlerini desteklemektedir:

1. Personel Giderleri: Bilişim personeli (Yazılım mühendisleri, sistem mimarları) için aylık destek üst limiti brüt asgari ücretin işverene maliyetinin 4 katına kadar çıkabilmektedir.
2. Yazılım ve Bulut Altyapı Giderleri: Fintech projesi için satın alınan yazılımların lisans bedelleri, zaman sınırlı lisans kullanım bedelleri ve en önemlisi “buluttan erişim hakkı” (AWS, Azure vb. cloud servisleri) maliyetleri desteklenir.
3. Hizmet Alımı ve Pazarlama Giderleri: Test ve analiz giderleri (Örn: PCI DSS uyumluluk testleri, siber güvenlik ve sızma – penetration testleri) laboratuvar/test kuruluşlarından alındığında destek kapsamındadır. Ayrıca küresel pazara açılmak için yurt dışı fuar ziyaretleri ve tanıtım giderleri fonlanır.
4. Makine ve Teçhizat: Geliştiriciler için alınacak yüksek donanımlı bilgisayarlar, sunucular (server) ve ağ güvenlik teçhizatları finansman desteğine tabidir.

Finansal Teknolojiler (Fintech) Sektörü İçin Ticaret Bakanlığı İhracat Destekleri Rehberi

Türkiye, finansal teknolojiler alanında ürettiği yenilikçi çözümleri küresel pazarlara ihraç eden şirketleri “döviz kazandırıcı hizmet sektörleri” kapsamında stratejik olarak desteklemektedir. Ticaret Bakanlığı tarafından yürütülen bu destekler, şirketlerin yurt dışı pazarlara giriş, pazarda tutunma ve sürdürülebilirlik süreçlerindeki maliyetlerini ciddi oranda sübvanse etmektedir.

Kimler Faydalanabilir? (Fintech Yararlanıcı Tanımı)

İlgili mevzuata göre, finansal teknolojiler sektörü kapsamında desteklerden yararlanabilmek için şirketin Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca (TCMB) yetkilendirilmiş elektronik para kuruluşu veya ödeme kuruluşu statüsünde olması gerekmektedir. Bu şarta uyan girişimler, “Hizmet Sektörleri Atılım Programı” ve “Sürdürülebilirlik Programı” şemsiyesi altındaki devasa bütçeli teşviklerden yararlanabilirler.

1. Hizmet Sektörleri Atılım Programı Destekleri

Fintech şirketlerinin küresel rekabet avantajı kazanması ve yurt dışı pazarlara erişimi için tasarlanmış ana destek programıdır.

• Birim Desteği: Yurt dışında açılacak ofis veya paylaşımlı ofislerin kira, komisyon ve belgelendirme giderleri desteklenir. Destek oranı %50 olup, birim başına yıllık azami 6.000.000 TL’ye kadar hibe sağlanır. Her bir yararlanıcı en fazla 25 birim için ve ülke başına 5 yıl boyunca bu destekten faydalanabilir.
• Reklam, Tanıtım ve Pazarlama Desteği: Yurt dışına yönelik hazırlanan dijital reklamlar, sosyal medya kampanyaları, PR çalışmaları ve arama motoru optimizasyonu gibi pazarlama giderleri desteklenir. Destek oranı %50 olup, yıllık üst limit 25.000.000 TL’dir ve 5 yıl boyunca yararlanılabilir.
• Acente Komisyon Desteği: Yurt dışı pazarlardaki satış ve dağıtım faaliyetleri için acentelere ödenen komisyon bedelleri %50 oranında desteklenir. Yıllık üst limit 6.000.000 TL’dir ve süre 5 yıldır.
• Tescil ve Koruma Desteği: Türkiye’de tescilli olan markanızın veya patentinizin yurt dışında tescil ettirilmesi ve korunmasına yönelik giderler %50 oranında ve yıllık 2.500.000 TL’ye kadar desteklenir.
• Belgelendirme Desteği: Yurt dışı pazarlara giriş için zorunlu olan veya rekabet avantajı sağlayan belge, sertifika ve akreditasyon (Örn: PCI DSS sertifikasyonu vb.) alımına yönelik müracaat, tetkik ve belge giderleri %50 oranında, yıllık 4.000.000 TL’ye kadar desteklenir.
• Yurt Dışı Etkinlik Katılım Desteği: Fintech alanındaki prestijli uluslararası fuar ve etkinliklere katılım (stant tasarımı, yer kirası, nakliye vb.) giderleri %50 oranında desteklenir. Etkinlik başına üst limit 1.500.000 TL iken, etkinliğin “Prestijli Etkinlik” statüsünde olması halinde bu limit 3.000.000 TL’ye çıkar.
• Yurt İçi Etkinlik Katılım Desteği: Türkiye’de düzenlenen uluslararası nitelikli fintech etkinliklerine katılım giderleri %50 oranında, etkinlik başına 600.000 TL’ye (Prestijli etkinliklerde 1.200.000 TL) kadar desteklenir.

2. Sürdürülebilirlik Programı Destekleri

Fintech şirketlerinin çevresel, sosyal ve yönetişim (ESG) boyutlarıyla sürdürülebilirliklerini sağlaması küresel yatırımcılar için büyük önem taşır. Bu program, sürdürülebilirlik odaklı kurumsal dönüşümü finanse eder.

• Sürdürülebilirlik Projesi Desteği: Şirketin sürdürülebilirlik hedeflerine uyum sağlaması için; danışmanlık alınması, personel istihdamı (aylık 90.000 TL’ye kadar brüt ücret desteği, en fazla 2 kişi), sürdürülebilirlik raporlaması, eğitim ve uluslararası kuruluşlara üyelik giderleri desteklenir.
• Destek Tutarı ve Oranı: İlgili proje bütçesi %50 oranında ve yararlanıcı başına toplam 20.000.000 TL’ye kadar desteklenir ve süre 5 yıldır. Proje öncesinde hazırlanan “Yol Haritası” danışmanlığı için bir defaya mahsus 500.000 TL’ye kadar ilave destek sağlanır.

Hedef Ülke Stratejisi: İlave +20 Puan Avantajı

Ticaret Bakanlığı’nın ihracat stratejileri doğrultusunda, pazarlama ve yayılma eylemlerinin “Hedef Ülkeler Listesi (EK-53)”nde yer alan stratejik pazarlara yönelik gerçekleştirilmesi durumunda müthiş bir çarpan etkisi devreye girer.

Birim desteği, reklam-tanıtım-pazarlama desteği ve yurt dışı etkinlik katılım desteği gibi kritik kalemlerde %50 olan standart destek oranına +20 baz puan eklenir ve destek oranı %70’e çıkar.

Finansal Teknolojiler (Fintech) İhracat Destekleri Özet Tablosu