Otomotiv Sektörü Sektörü

Türkiye Otomotiv Sektörünün Durumu, Yurtdışı Açılım ve İhracatı, Dünya’daki Konumu

Türkiye otomotiv sektörü, güçlü üretim altyapısı, geniş tedarik zinciri ağı ve nitelikli insan kaynağı sayesinde hem ulusal ekonominin lokomotiflerinden biri hem de küresel otomotiv değer zincirinde stratejik bir oyuncu konumundadır. Ülkede faaliyet gösteren uluslararası markalar ve yerli üreticiler, Türkiye’yi hem binek hem ticari araçlarda önemli bir üretim, mühendislik ve ihracat üssü hâline getirmiştir. Otomotiv ana sanayiyi destekleyen yan sanayi; metal şekillendirme, döküm, plastik, elektronik, kablo sistemleri ve motor–aktarma organları gibi çok çeşitli alanlarda yüksek kalite standartlarında üretim yaparak sektöre geniş bir katma değer sağlamaktadır. Türkiye, coğrafi konumu, uluslararası pazarlara lojistik yakınlığı ve Avrupa ile kurduğu güçlü ekonomik ilişkiler sayesinde otomotiv ihracatında uzun yıllardır istikrarlı bir performans göstermekte; özellikle Avrupa pazarında güvenilir bir tedarikçi ve üretim ortağı olarak konumlanmaktadır. Sektörün küresel ölçekte rekabetçi olmasını sağlayan unsurlar arasında; esnek üretim kapasitesi, geniş Ar-Ge merkezleri ağı, gelişmiş test-teknoloji altyapısı, kalite ve sertifikasyon uyumu ile deneyimli mühendislik kadroları yer almaktadır. Son yıllarda otomotiv sektöründe yaşanan dönüşüm—elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, bağlantılı ve otonom sürüş sistemleri—Türkiye’de de yeni yatırım ve iş modeli fırsatları oluşturmuş; yerli üreticilerin ve global firmaların bu alanlara yönelik yatırımları ülkenin mobilite ekosistemini güçlendirmiştir. Bu gelişmeler ışığında Türkiye, hem geleneksel otomotiv üretiminde hem de yeni nesil araç teknolojilerinde rekabet gücünü koruyan, uluslararası pazarlarda etkinliğini artıran ve uzun vadede stratejik önemini sürdüren bir otomotiv merkezi olarak değerlendirilmektedir.

Otomotiv yedek parça sektörü, küresel otomotiv sanayisinin en kritik tamamlayıcı alanlarından biri olup araçların tüm yaşam döngüsü boyunca bakım, onarım ve yenileme faaliyetlerini destekleyen stratejik bir yapı sunmaktadır. Araç parkının büyümesi, yaş ortalamasının artması, elektrikli ve bağlantılı araç teknolojilerinin yaygınlaşması ve dijitalleşme eğilimleri, sektörde hem talebi artırmakta hem de ürün gamının hızla dönüşmesine yol açmaktadır. Türkiye, 29 milyona yaklaşan araç parkı, geniş yan sanayi kapasitesi ve uluslararası standartlarda üretim yetkinliği sayesinde bölgesel bir yedek parça merkezi olma konumunu güçlendirmektedir. Ülkede hem OEM tedarik zincirine hem de IAM satış sonrası pazarına yönelik rekabetçi üretim yapılmakta; motor parçalarından elektronik modüllere, süspansiyon elemanlarından fren sistemlerine kadar geniş bir ürün yelpazesi sunulmaktadır.

Elektrifikasyon ve otonom sistemler sektörün dönüşümünü belirleyen en önemli iki faktördür. Elektrikli araçlarla birlikte egzoz, yakıt sistemleri, karmaşık şanzıman bileşenleri gibi bazı parçalar önemini yitirirken batarya tabanlı güç aktarma bileşenleri, elektronik kontrol üniteleri, sensörler, yazılım tabanlı modüller ve hafif malzeme teknolojileri ön plana çıkmaktadır. Aynı zamanda, Endüstri 4.0 uygulamaları (IoT, yapay zekâ, büyük veri, katmanlı üretim/3D baskı) yedek parça üretim süreçlerinde verimliliği, kaliteyi ve stok yönetimini optimize eden temel unsurlar haline gelmiştir. Türkiye’deki üreticilerin bu dönüşüme uyum sağlayabilmesi için Ar-Ge yatırımlarını artırması, elektrikli araç bileşenlerinde uzmanlaşması, yeşil inovasyon uygulamalarını güçlendirmesi ve dijital üretim altyapılarını geliştirmesi kritik görülmektedir.

Sürdürülebilirlik ise sektörde yükselen bir başka eksendir. Geri dönüştürülebilir malzeme kullanımı, enerji verimliliği, atık yönetimi ve çevre dostu üretim pratikleri hem regülasyonlar hem de tüketici beklentileri nedeniyle önem kazanmıştır. Türkiye’nin güçlü yan sanayi yapısı ve geniş tedarik zinciri ağı, yeşil dönüşüm ve ileri teknoloji entegrasyonunda doğru stratejik adımlar atıldığı takdirde ülkeyi küresel rekabette daha da güçlü bir konuma taşıyabilecek niteliktedir.

Verilerle Otomotiv Sektörü

Türkiye otomotiv pazarı 2024 yılında yüksek oynamalara rağmen yılı 1.238.509 adetlik toplam otomobil + hafif ticari araç satışıyla kapatmış ve böylece bir önceki yıla göre %0,5 büyüme kaydetmiştir. Aralık ayında pazar aylık bazda %40,6, yıllık bazda ise %7,3 artarak 170.249 adet seviyesine ulaşmıştır. Satış dinamiklerine bakıldığında, özellikle 2020 sonrası dönemde pandemiye bağlı bireysel ulaşım talebi, kargo–lojistik sektöründeki genişleme ve çip krizinin yarattığı arz kısıtları, 2024’e kadar pazarı yukarı yönlü taşımıştır. Ancak 2024 boyunca yüksek faiz ortamı, kredi kısıtları ve fiyat artış beklentilerinin dengelenmesi pazarın hızını sınırlamıştır.

Yerli–ithal dağılımı 2024’te belirgin şekilde ithal ağırlıklı gerçekleşmiş; yıl genelinde yerli satışlar 360.795 adet, ithal satışlar 877.714 adet olup toplam satışlarda ithal payı %71, yerli payı %29 olmuştur. Aralık ayında da benzer şekilde yerli satışlar 49.739 adet, ithal satışlar 120.510 adet olarak kaydedilmiştir.

Otomobil segmenti, 2024’te yıllık %1 büyüyerek 980.341 adet seviyesine ulaşmıştır. Aralık ayında otomobil satışı yıllık %6,6 artış ile 134.811 adet olmuştur. Segment dağılımında otomobil pazarının %85,7’si A–B–C segmentlerinden, gövde tipinde ise %56,8 SUV, %25,4 sedan modellerden oluşmuştur. Emisyon gruplarında en yüksek pay 120–140 gr/km aralığındaki araçlardadır (278.540 adet, %28,4).

Yakıt türlerine göre kırılım incelendiğinde, Aralık 2024 sonunda benzinli otomobiller %60,1, hibritler %18,8, elektrikliler %10,7, dizeller %9,8 pay almıştır. Elektrikli araç payı geçmiş yıllara göre belirgin şekilde yükselmiştir.

Hafif ticari araç pazarı 2024’te yıllık %3 daralarak 258.168 adet gerçekleşmiştir. Aralık ayında hafif ticari satışları 35.438 adet olup yıllık %9,9 artış göstermiştir. Yıl genelinde gövde tipinde %74,3 pay ile Van, ardından kamyonet (%12,4) gelmektedir. Yerli hafif ticari satışlar 70.120 adet, ithal hafif ticari satışlar 188.048 adet olup ithal payı %73’e yükselmiştir.

Genel olarak 2024 yılı, yüksek talebin kademeli olarak dengelendiği, ithal ağırlığının arttığı, elektrikli araçların hız kazandığı ve SUV segmentinin belirgin şekilde genişlediği bir dönem olmuştur. Finansal koşullardaki sıkılaşmaya rağmen pazarın toplamda pozitif bölgede kalması, otomotiv sektörünün iç talep koşullarına karşı dirençli yapısını göstermektedir.

Türkiye’nin otomotiv yedek parça ve komponent sektörü, güçlü üretim kapasitesi ve küresel rekabete açık yapısıyla hızla büyüyen stratejik bir alan hâline gelmiştir. Ülkede 5.000’in üzerinde üretici ve 500’den fazla Tier-1 tedarikçi bulunması, Türkiye’yi Avrupa’nın en entegre yan sanayi merkezlerinden biri yapmaktadır. Pazar büyüklüğü 2024 yılı itibarıyla yaklaşık 8,77 milyar dolar seviyesine ulaşmış olup, sektörün önümüzdeki dönemde %6’nın üzerinde yıllık büyüme göstermesi beklenmektedir. Türkiye’nin geniş araç parkı ve güçlü ihracat kapasitesi bu büyümeyi desteklerken; sadece 2016 yılında bile 8,9 milyar doların üzerinde yan sanayi ihracatı gerçekleştirilmiştir. 2024 yılı araç üretimi (1,36 milyon adet) ve iç pazar satışları (1,28 milyon adet) yedek parça talebini artıran diğer önemli dinamiklerdir. Bu göstergeler, Türkiye’nin otomotiv parçaları alanında hem bölgesel bir üretim üssü hem de hızla büyüyen bir tedarik merkezi olarak konumunu güçlendirdiğini ortaya koymaktadır.

Türkiye otomotiv sektörü, güçlü üretim kapasitesi, geniş tedarik zinciri yapısı ve uluslararası markalarla kurduğu uzun vadeli iş birlikleri sayesinde hem iç pazarda hem de küresel rekabette stratejik konumunu koruyan bir endüstridir. Gerek binek gerek hafif ticari araç segmentlerinde talep dinamikleri ekonomik koşullar, tüketici eğilimleri ve teknolojik dönüşümle birlikte sürekli yeniden şekillenmekte; özellikle elektrikli araçlar, bağlantılı araç teknolojileri ve sürdürülebilir mobilite çözümleri sektörün gelişim yönünü belirlemektedir. Avrupa pazarına coğrafi yakınlık, Gümrük Birliği avantajı ve nitelikli iş gücü Türkiye’yi önemli bir üretim ve ihracat merkezi yaparken, iç pazarda çeşitlenen model gamı, artan rekabet ve değişen finansman koşulları sektörün büyüme potansiyelini etkilemektedir. Genel olarak Türkiye otomotiv endüstrisi, küresel trendlerle uyumlu şekilde dönüşüm yaşarken, hem teknoloji yatırımları hem de üretim altyapısıyla bölgesel değer zincirinin vazgeçilmez bir parçası olmayı sürdürmektedir.

Otomotiv alanında yurtdışı fuarlar neden önemlidir? Hangi yurtdışı fuarlara katılım sağlanabilir? 

Yurtdışı otomotiv fuarları, sektörün hızla dönüşen doğası nedeniyle yalnızca bir tanıtım alanı değil; firmaların küresel rekabet güçlerini artıran stratejik iş geliştirme platformları haline gelmiştir. Elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, mobilite çözümleri, otonom sürüş sistemleri, yapay zekâ tabanlı sürüş yardımcıları, hafifletilmiş malzemeler, sürdürülebilir üretim teknikleri ve yenilikçi tedarik zinciri çözümleri gibi alanlarda yaşanan hızlı değişim, şirketleri uluslararası gelişmeleri yakından takip etmeye zorunlu kılmaktadır. Bu nedenle yurtdışı fuarlar, firmaların hem yeni teknolojileri yerinde görüp değerlendirebilmesine hem de global pazarlarda pozisyon alma kabiliyetini geliştirmesine olanak tanır.

Ayrıca yurtdışı fuarlar, otomotiv sektöründe oldukça kritik olan OEM–tedarikçi ilişkilerinin kurulması ve güçlendirilmesi açısından büyük önem taşır. Dünyanın önde gelen araç üreticileri, yan sanayi firmaları, teknoloji sağlayıcıları, mobilite girişimleri ve lojistik şirketleri bu fuarlarda buluşarak tedarik zincirini yeniden şekillendiren iş birliklerine kapı aralar. Türk otomotiv yan sanayisi özellikle Avrupa pazarında güçlü bir konuma sahip olduğu için bu fuarlar, Türk şirketlerinin ürünlerini global alıcılara sunma, yeni distribütörlük anlaşmaları yapma, ihracat ağlarını genişletme ve marka bilinirliğini artırma açısından yüksek katma değer üretir.

Hızla büyüyen elektrikli araç ekosistemi, batarya üretimi, şarj altyapısı, güç elektroniği, yazılım entegrasyonu ve yeni nesil mobilite hizmetleri gibi alanlarda dünyadaki yeniliklerin büyük bölümü ilk kez bu fuarlarda sergilenir. Bu nedenle fuar katılımları, aynı zamanda Ar-Ge ve inovasyon süreçlerinin yönlendirilmesine, şirketlerin ürün geliştirme stratejilerini güncellemesine ve rekabet avantajı elde etmesine katkı sağlar. Küresel pazarlardaki trendler, tüketici davranışları, fiyatlama stratejileri ve rakiplerin ürün gamı doğrudan gözlemlenebilir.

Türkiye açısından değerlendirildiğinde, otomotiv sektörü ihracatta lider alanlardan biri olduğu için, yurtdışı fuarlar dış ticaret ağının büyümesi, pazar çeşitlendirmesi yapılması ve Türkiye’nin otomotiv tedarik merkezi olarak konumunun güçlendirilmesi açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Ticaret Bakanlığı’nın sunduğu fuar destekleri, firmaların maliyetlerini önemli ölçüde azaltarak daha fazla sayıda üreticinin uluslararası pazarlarda yer bulmasına olanak sağlar. Sonuç olarak yurtdışı fuarlar, otomotiv sektörünün hem bugününü güçlendiren hem de geleceğin mobilite ekosisteminde söz sahibi olmasını sağlayan stratejik platformlardır.

Otomotiv Sektörü Şirketlerine Sunulan Teşvikler ve Vergi İstisnaları

İhracat Destekleri

Küresel Tedarik Zinciri Yetkinlik Proje Desteği: Otomotiv ve otomotiv yan sanayi firmalarının uluslararası araç üreticilerinin (OEM) ve global tedarik ağlarının bir parçası olabilmesi için üretim kalitesini, teknoloji altyapısını ve uluslararası sertifikasyon yetkinliklerini geliştirmeyi amaçlayan stratejik bir programdır. Bu destek sayesinde firmalar; makine-ekipman, yazılım, test-analiz, sertifikasyon ve lojistik gibi alanlarda finansal avantajlar elde ederek global tedarikçi olma süreçlerini hızlandırabilir.

• Makine–teçhizat, yazılım ve dijitalleşme yatırımlarına destek
• Test, analiz ve kalite sertifikasyon maliyetlerinin karşılanması
• Yurt dışı depo, lojistik ve danışmanlık giderlerinin desteklenmesi

alanlarında destek sağlanır. 

Firmanın üretici olması ve ara mal/otomotiv komponenti üretmesi, Tedarik edilen firmanın küresel ölçekte faaliyet göstermesi, projenin ihracat potansiyeli ve kalite/kapasite geliştirme amacı taşıması gerekmektedir.

Otomotiv ve otomotiv yan sanayi sektörünün uluslararası pazarlarda rekabet gücünü artırmak, markalaşma süreçlerini hızlandırmak ve ürünlerin küresel tedarik zincirlerinde daha güçlü bir konuma ulaşmasını sağlamak amacıyla Ticaret Bakanlığı kapsamlı destek mekanizmaları sunmaktadır. Bu teşvikler; ürün sertifikasyonundan yurt dışı fuar katılımlarına, distribütörlük/showroom açılışlarından dijital tanıtım faaliyetlerine kadar geniş bir alanda firmalara önemli mali avantajlar sağlamaktadır.

Pazara Giriş Belgeleri Desteği: Otomotiv komponentleri, yedek parça, elektronik aksam, batarya ve mobilite teknolojilerinin ihracatında gerekli kalite testleri, sertifikalar, uygunluk değerlendirme süreçleri ve teknik standart belgelerinin maliyetini azaltmak için sağlanır; 2025 üst limiti 15.260.421 TL’dir.

Yurtdışı Marka Tescil Desteği: Otomotiv markalarının, yan sanayi üreticilerinin ve mobilite teknolojisi geliştiricilerinin uluslararası pazarlarda yasal olarak korunması ve marka bilinirliğinin güçlendirilmesi amacıyla tescil/yenileme giderleri desteklenir; limit 2.860.670 TL’dir.

Pazara Giriş Projesi Hazırlama Desteği: Otomotiv firmalarının hedef pazarlara yönelik ürün konumlandırma, teknik standart analizi, rakip değerlendirmesi, fiyatlandırma stratejisi ve pazar giriş planı gibi profesyonel danışmanlık çalışmalarını hazırlayabilmesi için kullanılır; üst limit 761.017 TL’dir.

Yurtdışı Pazar Araştırması Desteği:  Otomotiv üreticilerinin ve yan sanayi firmalarının yeni ülkelere açılmadan önce saha araştırması yapabilmesi, potansiyel distribütör ve OEM alıcılarıyla birebir görüşmeler gerçekleştirebilmesi ve satış kanallarını analiz edebilmesi için ulaşım/konaklama giderlerini kapsar; faaliyet başı limit 379.455 TL’dir.

Fuar Desteği: Otomotiv ve yan sanayi firmalarının uluslararası fuarlarda araç, yedek parça, elektronik, batarya, lastik, servis ekipmanı ve mobilite teknolojilerini sergileyerek global alıcılarla doğrudan temas kurmasını destekler; fuar katılımı için 2025 üst limiti 4.577.703 TL’dir.

Yurtdışı Birim, Ofis ve Depo Kira Desteği: Otomotiv markalarının ve tedarikçilerinin yurt dışında showroom, ofis, servis noktası veya depo açarak kalıcı pazarlara erişimini güçlendirmesi amacıyla sağlanır; 2025 kira limiti 7.629.156 TL’dir.

Reklam ve Tanıtım Desteği: Otomotiv ürünlerinin, komponentlerinin ve mobilite çözümlerinin hedef ülkelerde dijital reklam, katalog, teknik tanıtım, sosyal medya çalışmaları, influencer iş birlikleri ve sektörel platformlarda görünürlük kazanması için sunulur; tanıtım limiti 11.444.788 TL’dir.

Pazara Giriş Rapor Desteği: Otomotiv firmalarının dış pazarlara yönelik teknik regülasyon raporları, rekabet analizleri, sektör araştırmaları, elektrikli araç trendleri ve OEM alım stratejileri gibi uzman raporlarını temin edebilmesi için sunulur; 2025 yılı üst limiti 11.444.788 TL’dir.

2. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Destekleri

Yatırım Teşvik Belgesi: Otomotiv sektöründe yeni üretim tesisi kurulması, kapasite artırımı, modernizasyon veya ileri teknolojiye geçiş gibi yatırımlar için en kapsamlı destek mekanizmasıdır.  Bu belge, hem ana sanayi yatırımlarını hem de motor, aktarma organları, otomotiv elektroniği ve test merkezleri gibi yan sanayi alanlarını kapsayacak şekilde geniş bir teşvik seti sunar. Yüksek teknolojiye geçişi destekleyen bu sistem, üretim maliyetlerinin azaltılması, küresel rekabet gücünün yükseltilmesi ve ihracat kapasitesinin artırılması açısından otomotiv sektörüne önemli avantajlar sağlamaktadır.

Otomotiv Sektörüne Özel Ek Avantajlar: Öncelikli Yatırım Statüsü, Asgari tutarın üzerindeki ana sanayi, motor ve motor aksamları yatırımları öncelikli yatırım kapsamına alınır ve 5. Bölge desteklerinden yararlanabilir.

 KOSGEB Destekleri

KOSGEB (Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı), Türkiye’deki KOBİ’lerin büyümesini, modernizasyonunu ve rekabet gücünü artırmayı amaçlayan temel kurumdur. Otomotiv ve otomotiv yan sanayi sektörü; yüksek teknoloji gereksinimi, geniş tedarik zinciri ağı, ihracata dayalı yapısı ve nitelikli istihdam potansiyeli nedeniyle KOSGEB’in hibe ve finansman desteklerinden doğrudan yararlanabilmektedir. KOSGEB destekleri; özellikle otomotiv komponent üreticilerinin kuruluş aşaması, makine–teçhizat yatırımları, nitelikli teknik personel istihdamı, dijitalleşme, otomasyon ve ihracata hazırlık süreçlerinde kritik bir finansman kaynağı sunmaktadır.

KOSGEB Girişimcilik Desteği (İleri Girişimci Programı):

Otomotiv alanında yeni kurulan KOBİ’lere; motor parçaları, elektronik kontrol birimleri, kablolama sistemleri, plastik-enjeksiyon parçaları, sac şekillendirme, pres hatları, CNC işleme, kalıp üretimi, batarya ve elektrikli araç bileşenleri gibi üretim ekipmanları ile mühendis, teknisyen, operatör ve kalite kontrol personeli istihdamı için destek verilmektedir. Program kapsamında işletmeye sağlanan başlıca kalemler:

• Makine–teçhizat desteği
• Personel gideri desteği
• Ofis, kuruluş ve operasyon giderleri

Program koşullarına göre toplam destek tutarı 1,5 milyon TL’ye kadar çıkabilmektedir. Faizsiz ve komisyonsuz geri ödeme seçenekleri sayesinde otomotiv işletmelerinin başlangıç maliyetleri önemli ölçüde azalmaktadır.

KOSGEB Kapasite Geliştirme Desteği:

Bu destek, otomotiv sektöründe faaliyet gösteren mevcut işletmelerin üretim güçlerini artırmalarını, modernizasyon yatırımlarını tamamlamalarını ve hem ulusal hem uluslararası pazarlarda daha rekabetçi hâle gelmelerini sağlayan önemli bir finansman mekanizmasıdır. Otomotiv üreticileri bu destek sayesinde; CNC makineleri, sac işleme hatları, robotik kaynak sistemleri, enjeksiyon makineleri, pres hatları, akıllı üretim sistemleri, elektrikli araç bileşeni üretim ekipmanları ve otomasyon çözümleri gibi yüksek maliyetli makineleri daha düşük bütçeyle yenileyebilmektedir.

Mevcut işletmelerin büyüme ve ölçeklenme kapasitesini artırmak amacıyla 1.000.000 TL – 20.000.000 TL arası kredi kullanımına faiz/kâr payı desteği sağlanmaktadır.

KOSGEB Küresel Rekabetçilik Desteği:

Bu destek, otomotiv ve otomotiv yan sanayi sektöründe uluslararası pazarlara açılmak, ihracatını büyütmek veya global tedarik zincirlerine entegre olmak isteyen işletmeler için tasarlanmış güçlü bir finansman aracıdır. Otomotiv firmalarının yabancı pazarlarda rekabetçi fiyat, kalite ve teslimat performansına ulaşmasını, lojistik ve tedarik süreçlerinde ölçek ekonomisinden yararlanarak sürdürülebilir bir büyüme elde etmesini hedefler. Destek, ihracat odaklı ölçeklenmeyi teşvik etmek amacıyla 20.000.000 TL – 50.000.000 TL arasında kredi kullanımı için faiz/kâr payı desteği sunar.

KOSGEB Teknoyatırım:

Bu program, Ar-Ge/Ür-Ge/yenilik faaliyetleri sonucu ortaya çıkan otomotiv ürünlerinin (örneğin elektrikli araç bileşenleri, batarya teknolojileri, sensör sistemleri, ADAS parçaları, hafifletilmiş malzemeler, akıllı üretim teknolojileri gibi) üretimini ve ticarileştirilmesini desteklemektedir. Orta-yüksek ve yüksek teknoloji içeren üretimlerin teşvik edilmesiyle sektörde teknoloji tabanlı dönüşümün hızlanması amaçlanmaktadır.

Destek üst limitleri:

Düşük/orta-düşük teknoloji ürünleri için:

• Geri ödemeli 1.400.000 TL + geri ödemesiz 600.000 TL = Toplam 2.000.000 TL

Orta-yüksek/yüksek teknoloji ürünleri için:

• Geri ödemeli 7.000.000 TL + geri ödemesiz 3.000.000 TL = Toplam 10.000.000 TL

TÜBİTAK Destekleri

TÜBİTAK, otomotiv ve mobilite alanında teknolojik yenilik ve AR-GE niteliği taşıyan projeleri öncelikli olarak desteklemektedir. Destek kapsamına; elektrikli araç güç aktarım sistemlerinin geliştirilmesi, batarya yönetim sistemleri (BMS), gelişmiş sürücü destek sistemleri (ADAS), otonom sürüş algoritmaları, araç içi haberleşme protokolleri (CAN-FD, Ethernet AVB), fonksiyonel güvenlik (ISO 26262) odaklı kontrol yazılımları ve akıllı sensör füzyon modelleri gibi ileri düzey otomotiv yazılım ve donanım bileşenleri girmektedir. Ayrıca yüksek verimli motor kontrol ünitesi (ECU) mimarileri, araç-teknoloji entegrasyon platformları, bağlantılı araç (V2X) iletişim protokolleri, hafif malzeme teknolojileri, enerji verimliliği optimizasyon çözümleri ve araç gövde/şasiye entegre akıllı izleme sistemleri içeren projeler de TÜBİTAK tarafından öncelikli değerlendirme kapsamındadır.

Otomotiv alanında Ar-Ge geliştirme süreci yalnızca mekanik tasarımdan ibaret değildir; gömülü yazılım geliştirme, kontrol algoritmaları, veri işleme, sensör kalibrasyonu, güvenlik-kritik mimari tasarımı, test/doğrulama süreçleri ve sistem entegrasyonu gibi çok katmanlı bir yapıya sahiptir. Bu nedenle TÜBİTAK projelerinin odağı yalnızca ürünün ticari çıktısı değil; arkasındaki yenilikçi teknik çözüm, özgün mühendislik bileşeni ve araştırma yönü olmalıdır. Projede açık bir “yenilik unsuru”, teknoloji seviyesi farkı ve mevcut endüstriyel çözümlerden ayrışan özgün teknik katkı mutlaka tanımlanmalıdır.

Genel Bakış ve Değerlendirme

Türkiye otomotiv sektörü; güçlü üretim altyapısı, geniş yan sanayi ağı ve yüksek ihracat kapasitesiyle ülke ekonomisinin en stratejik alanlarından biridir. Elektrikli araçlar, batarya teknolojileri, bağlantılı sistemler ve otonom sürüş bileşenleri gibi yeni nesil mobilite trendleri ise sektörde kapsamlı bir dönüşüm ihtiyacını beraberinde getirmektedir. Bu dönüşümün sağlıklı şekilde ilerleyebilmesi için devlet tarafından sunulan destek mekanizmaları; üretim yatırımlarından modernizasyona, ihracata hazırlıktan markalaşmaya ve küresel tedarik zincirine entegrasyona kadar tüm stratejik alanları kapsayan bütüncül bir yapı sunmaktadır.

İhracat, yatırım, teknoloji geliştirme ve küresel rekabetçiliği hedefleyen bu destekler; otomotiv firmalarının uluslararası standartlara uyumunu kolaylaştırmakta, global pazarlarda görünürlüklerini artırmakta ve yüksek maliyetli üretim yatırımlarının daha hızlı hayata geçirilmesini mümkün kılmaktadır. Yurt dışı fuar katılımlarından pazar araştırmalarına, yeni yatırımların teşvik edilmesinden KOBİ’lerin kapasite geliştirmesine, tedarik zinciri yeterliliklerinin güçlendirilmesinden dijitalleşmeye kadar geniş bir yelpazeyi kapsayan bu ekosistem; sektörün hem bugünkü rekabet gücünü güçlendirmekte hem de geleceğin elektrikli ve akıllı mobilite pazarında Türkiye’nin daha üst bir konuma ulaşmasını desteklemektedir.