TÜBİTAK 1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı

Desteğin Amacı

1832 Sanayide Yeşil Dönüşüm Çağrısı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Dünya Bankası desteğiyle yürütülen Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında başlatılmıştır. Bu programın temel amacı, sanayinin yeşil dönüşümünü desteklemek ve TÜBİTAK-TEYDEB aracılığıyla tahsis edilen 175 milyon dolarlık finansmanı proje süresince sanayi kuruluşlarının kullanımına sunmaktır.

TÜBİTAK 1832, Avrupa Yeşil Mutabakatı’na uyum sağlamak ve ihracat rekabetçiliğini korumak isteyen firmalar için (KOBİ ve Büyük Ölçekli Kuruluşlar) tasarlanmış stratejik bir dönüşüm programıdır. Bu çağrı, Dünya Bankası iş birliğiyle yürütülür ve firmanızın üretim süreçlerini daha temiz, daha verimli ve döngüsel ekonomiye uygun hale getirecek Ar-Ge projelerini finanse eder.

Bu programın en çarpıcı özelliği finansman modelidir: Projeniz için faizsiz kredi (geri ödemeli destek) alırsınız; ancak hedeflerinizi tutturursanız bu kredinin %50’ye varan kısmı hibe (geri ödemesiz) desteğe dönüşür.

İşte Yeşil Dönüşüm yolculuğunuzda dikkat etmeniz gereken süreçler:

1. Hazırlık Aşaması: Yeşil Odak ve Mevcut Durum Analizi

Bu programda “herhangi bir Ar-Ge” değil, “Yeşil Ar-Ge” desteklenir.

Tematik Uygunluk: Projeniz; Enerji Verimliliği, Su Verimliliği, Ham madde Verimliliği, Atıkların Geri Dönüşümü veya Karbon Salımının Azaltılması konularından en az birine odaklanmalıdır.
Mevcut Durum Tespiti: Başvuru öncesinde firmanızın mevcut su tüketimi, karbon ayak izi veya atık miktarını ölçmüş olmalısınız. “Neredeyiz ve proje sonunda nereye geleceğiz?” sorusunun cevabı sayısal verilerle hazır olmalı.
AB Mutabakatına Uyum: Özellikle AB pazarına ihracat yapıyorsanız veya yapmayı hedefliyorsanız, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) gibi regülasyonları dikkate alarak proje kurgusu yapmalısınız.

2. Başvuru Süreci: Dönüşümün İspatı

Başvurular PRODİS üzerinden alınır ancak değerlendirme kriterlerinde “çevresel etki” başrolü oynar.

Somut Çevresel Çıktılar: “Çevreyi koruyacağız” gibi genel ifadeler yerine; “Üretim başına su tüketimini %30 azaltacağız” veya “Atık plastiğin %50’sini ham madde olarak tekrar kullanacağız” gibi ölçülebilir hedefler koymalısınız.
Teknolojik Doğrulama: Yeşil dönüşümü sağlarken kullanacağınız teknolojinin (yenilikçi süreç, makine veya yazılım) Ar-Ge niteliği taşıması gerekir. Hazır bir teknolojiyi alıp kullanmak yerine, o teknolojiyi firmanıza uyarlama veya geliştirme süreci anlatılmalıdır.

3. Yürütme ve Finansman: Geri Ödemeden Hibeye Geçiş

1832’nin en kritik noktası finansal kurgusudur. Süreci iyi yönetmek, borcu hibeye çevirir.

Finansman Modeli: Destek başlangıçta “Geri Ödemeli” (Faizsiz Kredi) olarak verilir. Proje bittikten sonra “Doğrulama Çalışması” yapılır.
Hibe’ye Dönüşüm Şartları: Projeniz başarıyla tamamlandığında ve taahhüt ettiğiniz yeşil hedefleri (su/enerji tasarrufu vb.) tutturduğunuz doğrulandığında, aldığınız desteğin belirli bir kısmı (KOBİ’ler için %50’ye, Büyük Ölçekli firmalar için %30-40’a kadar) silinir ve hibeye dönüşür.

Desteklenen Harcamalar

Personel giderleri
Seyahat giderleri
Danışmanlık giderleri
Hizmet alımı giderleri
- CE, kalite belgelendirme ve sertifikasyon giderleri desteklenebilir.
- Sermaye şirketlerinin ekonomik fizibilite raporu hazırlanması için hizmet alması ve raporunu da proje önerisi ekinde sunması durumunda söz konusu gider Yönetim Kurulu tarafından belirlenen tutar kadar desteklenir.
- Proje kapsamında satın alımı gerçekleştirilen her bir alet/teçhizat taşıma, kullanım vb. risklere karşı proje süresince sigortalanmalıdır. Bu sigorta gideri hizmet alımı kapsamında proje bütçesine dahil edilebilir.
Alet, teçhizat, yazılım, yayın alım giderleri
Malzeme ve sarf giderleri

Kimler Yararlanabilir?

KOBİ ve büyük ölçekli kuruluşlar
Tescil tarihi 2 yıl ve üzerinde olan firmalar (spin-off’lar ve TÜBİTAK 1512 ve/veya 1812 desteği alarak kurulmuş şirketler hariç)
Yürütücü kuruluş en az %75 ortaklıkla özel sektöre ait kuruluş olmalıdır (Ortaklı projelerde ortaklar için bu koşul aranmaz)
Çağrıya en fazla üç ortaklı başvuru yapabilecek kuruluşlar

Destek Oranı ve Tutarı

Destek Kalemi	Destek Oranı	Üst Limit (Proje Bazlı)	Açıklama / Not
Proje Bütçesi (Genel)	%100’e kadar (Başlangıçta)	Mikro/Küçük İşletme: 10 Milyon TL Orta Büyüklükte İşletme: 20 Milyon TL Büyük Ölçekli İşletme: 50 Milyon TL	Destek başlangıçta “Faizsiz, Geri Ödemeli” olarak verilir. Firma ölçeğine göre üst limitler değişir.
Hibe’ye Dönüşüm (Geri Ödemesiz Kısım)	%30 – %50	Limit, onaylanan bütçenin oranına göre hesaplanır.	Proje hedefleri tutturulursa borcun bir kısmı silinir: Mikro/Küçük: %50’ye kadar hibe Orta: %40’a kadar hibe Büyük: %30’a kadar hibe
Personel Giderleri	TEYDEB limitleri dahilinde	Belirlenen aylık brüt tavan ücretlere göre	Projede çalışan personelin maaş maliyetlerini kapsar. Geri ödemeli bütçeye dahildir.
Alet, Teçhizat, Yazılım	Proje bütçesi dahilinde	Özel bir alt limit yoktur (Genel bütçe içinde değerlendirilir)	Yeşil dönüşümü sağlayan makine, cihaz ve yazılımlar. Seri üretim amaçlı rutin makineler değil, dönüşümü sağlayan teknolojik yatırımlar olmalıdır.
Hizmet Alımı ve Danışmanlık	Proje bütçesi dahilinde	Bütçe içi oranlara tabidir	Test, analiz, doğrulama hizmetleri ve teknik danışmanlık giderleri.
Seyahat Giderleri	Proje bütçesi dahilinde	Ulaşım (ekonomi sınıfı) giderleri	Sadece proje personeline ait, projeyle ilgili seyahatler (uçak, tren, otobüs).
Genel Giderler	Genelde %10 (Sabit Oran)	–	Elektrik, su, ısınma gibi genel işletme giderleri için ek bir kanıt istenmeden verilen ödenek.
Ön Ödeme (Transfer)	%50’ye kadar	Onaylanan destek tutarının yarısı	Proje başında firmanın finansman sıkıntısı çekmemesi için verilen nakit avanstır.

Destek Başvuru Süreci ve Danışmanlık Rolümüz

1

Çevrimiçi Başvuru ve Gerekli Belgelerin Sunulması

Programa proje başvuruları elektronik ortamda PRODİS uygulaması üzerinden yapılır. Başvuru esnasında, teminat sunulabileceğine dair bankadan temin edilecek Referans Mektubu, Ekonomik Fizibilite Raporu Formatı ve Çevresel ve Sosyal Risk Yönetimi Beyan Formu gibi zorunlu belgeler eklenmelidir.

2

Ön Değerlendirme ve Kritik Uygunluk Kontrolü

Ön değerlendirme sürecinde projelerin çağrı konu ve kapsamına uygunluğu, NACE kodu, başlangıç-bitiş Teknoloji Hazırlık Seviyesi aralığı ve Çevresel ve Sosyal Risk Değerlendirmesi açısından uygunluğu kontrol edilir.

3

Hakem Değerlendirmesi ve Puanlama

Ön değerlendirmede uygun bulunan projelerin hakem değerlendirme süreci başlatılır. Değerlendirme; Endüstriyel Ar-Ge İçeriği, Proje Planının Uygunluğu ve Ekonomik Yarara Dönüşebilirliği olmak üzere üç boyuta göre yapılır.

4

İzleme Sürecinin Başlatılması ve Dönemsel Raporlama

Desteklenmeye hak kazanan projeler için altı aylık dönemler halinde PRODİS üzerinden Ar-Ge Yardım İstek Formu doldurulur ve TEYDEB'e sunulur. Görevlendirilen izleyici firmayı ziyaret ederek dönemsel izleme raporunu hazırlar ve yapılan harcamalar izleyici görüşü çerçevesinde desteklenir.

Dikkat Edilecek Hususlar

1. Bu Bir “Makine Yenileme” Projesi Değildir

En sık yapılan hata, programı “eski makineleri yenileriyle değiştirme kredisi” olarak görmektir.

Dikkat: Sadece daha az elektrik yakan yeni bir makine almak Ar-Ge değildir.
Doğrusu: O makinenin üretim sürecine entegrasyonuyla birlikte; süreçte bir inovasyon, yerli bir geliştirme veya mühendislik çalışması yapılması gerekir.

2. Finansal Yapıyı Doğru Anlayın (Kredi vs. Hibe)

Para hesabınıza yattığında bunun tamamının hibe olmadığını unutmayın.

Dikkat: Aldığınız parayı geri ödemeyecekmiş gibi harcamak finansal risk yaratır.
Doğrusu: Başlangıçta bunu bir “Faizsiz Kredi” olarak görün. Hibe’ye dönüşüm, projenin başarısına ve hedeflerin tutmasına bağlı bir “ödül”dür.

3. Doğrulama ve Ölçümleme (Validasyon)

Söz verdiğiniz tasarrufu kanıtlamak zorundasınız.

Dikkat: “Tahminen %20 enerji tasarrufu sağlarız” deyip, proje sonunda bunu ölçememek.
Doğrusu: Proje başında sayaçlarınızı, ölçüm cihazlarınızı ve referans değerlerinizi (Baseline) net belirleyin. Proje sonunda bağımsız doğrulayıcılar gelip ölçüm yapacaktır

4. “Yeşil Aklama”dan (Greenwashing) Kaçının

TÜBİTAK ve Dünya Bankası uzmanları, projenin gerçekten çevreci olup olmadığını detaylı inceler.

Dikkat: Çevresel etkisi marjinal olan bir işi “büyük yeşil devrim” gibi sunmak.
Doğrusu: Projenin “Önemli Zarar Vermeme” (Do No Significant Harm – DNSH) prensibine uygun olduğunu gösterin. Yani bir taraftan karbonu azaltırken diğer taraftan su kaynaklarını kirletmediğinizi kanıtlamalısınız.

5. Büyük Ölçekli Firmalar da Başvurabilir

Bu program sadece KOBİ’lere özel değildir.

Dikkat: Büyük firmaların bu fırsatı “biz KOBİ değiliz” diyerek es geçmesi.
Doğrusu: Büyük ölçekli kuruluşlar da bu programa başvurabilir, sadece hibe’ye dönüşüm oranları KOBİ’lere göre biraz daha düşüktür (%50 yerine %30 gibi), ancak yine de çok avantajlıdır.